Amy Salsgiver ve Nihal Saruhanlı tarafından yürütülen 7 Mart’ta gerçekleştirilen atölye çalışmasında, katılımcılar Fluxus kavramlarıyla ilişki kurarak derin dinlemeye ve geleneksel olmayan malzemelerle ses çıkarmaya yönelik çeşitli egzersizler yaptılar. Katılımcılar (Ezgi Coşkunpınar, Mert Pekduraner, Melis Karlı Çolak, Özlem Özel Haykır, Dila Toplusoy, Asena Akan, Didem Tosun), ayrı ayrı kaydedilen 20-30 saniyelik birer ses performansı ürettiler. Atölye çalışmasını takiben Amy Salsgiver ve Nihal Saruhanlı’nın bu kayıtları kullanarak oluşturdukları müzikal kolaj, “La Cage Musicale* Atölye Çalışması” başlığı altında yayınlanıyor.
*”Dinleyen Gözler İçin” sergisiyle bağlantılı olarak sunulan “La Cage Musicale” [Müzik Kafesi] başlıklı çalma listesi, izleyicileri ziyaretlerini etkileşimli bir deneyime dönüştürmeye davet etmek için serginin küratörü Melih Fereli tarafından işitsel ve görsel biçimler arasındaki karşılıklılık fikri temel alınarak hazırlanmıştır. Daha fazla bilgi için: arter.egnyte.com/dl/1pZT9JklnI/

Musical Collage for "Score Without Parts (40 Drawings by Thoreau): Twelve Haiku"

The workshop, led by Amy Salsgiver and Nihal Saruhanlı on 7 March, encouraged participants to experiment with deep listening and sound by using non-traditional materials and addressing certain concepts of Fluxus. During this exercise, each participant (Ezgi Coşkunpınar, Mert Pekduraner, Melis Karlı Çolak, Özlem Özel Haykır, Dila Toplusoy, Asena Akan, Didem Tosun) made a 20-30 seconds performance to be individually recorded. Using these recordings, Amy Salsgiver and Nihal Saruhanlı then created a post-workshop musical collage shared under the title “La Cage Musicale* Workshop”.
*Presented on the occasion of the exhibition “For Eyes That Listen”, the playlist entitled “La Cage Musicale is prepared by the curator of the exhibition Melih Fereli to encourage the audience to transform their visit into an interactive experience through the idea of reciprocity between the auditive and visual forms. For more information: arter.egnyte.com/dl/VefrRn6ais/

John Cage Partisyonsuz Beste (Thoreau’nun 40 Deseni): On İki Haiku için Müzikal Kolaj

Spaceliner - Pip Culbert - English track

Spaceliner - İnci Eviner - English track

“Fountain” is a video work that I made after my daughter was born. Whenever my baby was hungry, milk would start to drip from my breasts, even if she was crying in another room. Breast milk is a body fluid in physiological terms, but it creates an emotional, mental and physical attachment between the mother and her baby. Symbolically, it represents the connection between feminine power, nature and humans. On the one hand I pointed to this connection, while on the other I aimed to challenge the traditional images of the female body in art history, either as an erotic object or a sacred mother breastfeeding her baby.  By detaching the pair of breasts from the body, I underline that they are naturally a source of life, independently from these two images. 

Through its location in the exhibition, the work “Fountain” creates a feminine bridge between “Animal Kingdom”, which is evocative of fairy tale heroes, and a seemingly hard-to-reach “Paradise”.

Behind Mount Qaf - Fountain - English track

The other face of our subconscious is our shadow. Our shadow wants to do everything we refuse; it is everything that we cannot be. It bears all the wild desires and feelings that don’t fit within the social norms and our ideal personality. It is everything that we are ashamed of, and don’t want to know about ourselves.

Since the shadow is the subconscious, we can’t reach it by ordinary means. Our shadow has remained the same since we were babies, when our behaviour was completely impulsive. For the shadow is the natural, instinctive person. 
For the series of etchings entitled “Transparent Police Station” and the sculpture bearing the same title, I was inspired by psychoanalyst Carl Jung’s shadow archetype to convey the conflict between the conscious and the subconscious. This conflict imposes control and auto-control mechanisms on individuals oppressed by institutions of power such as society, family, state and religion. It builds transparent rooms inside us, and walls on a collective level.

When we become aware of these control mechanisms in our individual and social lives, we’ll be able to share our pains with one another. My hope is that we will then be able to bring down the invisible walls that surround us, to meet in a freer world. 
Since the beginning of my practice, I have used my own body as an artistic tool in many works. My body is the one I know the best, I control the most easily, a body far from the concept of an ideal body that norms impose on us. My body conveys different meanings according to the work it is featured in. While in some of my works nudity represents weakness, in others it symbolises freedom and spontaneity; a dressed body can represent veiling oneself, setting limits, or complying with the institutions of power.

Behind Mount Qaf - Transparent Police Station - English track

Cybele, the Anatolian mother goddess, symbolises maternity, fertility, femininity, the course of life and, therefore, abundance. In general, the goddess is represented standing, sitting or lying down. In art historical lineage, some statues also depict Cybele while giving birth.

I created this work when I was pregnant because I felt myself close to the image of the mother goddess and the qualities she represents. Displayed in one of the niches on the staircase leading to the ground floor gallery, “Cybele” opens the exhibition, and vows to protect the level of Heaven, which for the artist represents consciousness.

Behind Mount Qaf - Cybele - English track

Far away, and just as long ago, shadows blacker than the blackest night lived in the dark ocean inhabited by jinn and angels. This dark ocean was surrounded by Mount Qaf, the mother of all mountains, the mother of all mothers, and behind it, the sun and the moon started to shine at the same time. When the dark ocean saw the sun and the moon shining, it began to flow into Mount Qaf; and this dark ocean turned into a paradise in which the fish swam happily, the serpents crawled towards the sky and the birds sang and chirped. In this time, when the lion became the brother of the deer, the female wolves started to howl. Right after this howling, a two-headed bird-of-paradise swooped down from the skies, and kindled the flame of love. When the flames started to rise towards the sky, crocodiles, scorpions and crabs quietly crept out of their remote corners, eager to participate in the celebration of happiness. The phoenix and the majestic dragon were attracted by the bright flames rising to the sky; they flew towards one another, and blew upon the fire of love through their beaks. And thus they lived happily, and spread happiness ever after.

Behind Mount Qaf - The Animal Kingdom - English track

In very ancient times, the mother of all mothers, the Mother Nature Gaia fell in love with Chaos. For Chaos too, Gaia was the greatest love. While the dark Chaos slowly seeped into Gaia, Gaia became wider and bigger, and she started to turn round and round. Then the angels noticed that Gaia was giving birth, and came to help her. With the help of the angels, Gaia gave birth to hundreds of birds. Each bird started to sing, and began to fly out of the darkness, towards the light. While the birds were flying, the night turned into day and the sky was slowly lit; then, as they continued to fly, the day turned into night and the sky became dark. With the birds flying from darkness to light and from light to darkness, night and day was created, and the balance between light and darkness was restored.

In this work, the angels symbolise the dark and light sides of our personality, and they express that only we can be our own saviours.

Behind Mount Qaf - Purgatory - English track

The story of Shahmaran tells of the love between a serpent-bodied woman and a human-bodied man. At the end of the story, Shahmaran sacrifices herself for love, but also becomes a symbol of healing.

To me, the most important aspect of Shahmaran’s image is the fact that she is a heroine from Mesopotamia. One doesn’t come across female protagonists very often in fairy tales or mythical stories. And because Shahmaran is a powerful, healing heroine who rules the serpents, she becomes a target. That’s why I feel she resembles many women of our time, and I find her story interesting.

This work set in the niche on the staircase leading to the Purgatory floor, symbolically protects and heals the women who are on the verge of madness, who are struggling to go beyond their limits and grow.

Behind Mount Qaf - Shahmaran - English track

We try to cope with our unhappiness. We immerse ourselves in work, we chase our ambitions, we compete even with our closest friends and hurt the ones we love the most in order to fulfil the expectations.
Why are you ashamed?  Look at this man’s wonderful face! Look without shame, with admiration. Why should it be bad to love someone so much? If I had to look at you intensely, with admiration, what would you have done? What would have happened if I had replied to your question, “Sorry, I’m not with you, it’s just that I’m spellbound by the man in front of me. I can’t help looking at him, I couldn’t understand what you said, please let me just look at him again and again!” So, what would happen?
Although “There’s So Much Evil Out There” has been designed like a room in a psychiatric hospital, the text written all over the space expresses the yearning for a world full of love and goodness, which, in some people’s opinion, is as remote as the land beyond Mount Qaf. Longing for love, eroticism, affection and nature may be considered as madness in a system that has lost its balance, but this work reminds viewers that everyone shares this yearning, and invites them to experience it together.

Behind Mount Qaf - There's So Much Evil Out There - English track

Bir varmış bir yokmuş, en eski zamanlarda cinlerin ve meleklerin yaşadığı karanlık okyanusta kapkaranlık gölgeler yaşarmış. Bu karanlık okyanusu çevreleyen bütün dağların anası, anaların anası Kaf Dağı’nda güneş ve ay aynı anda parlamaya başlamış. Güneş ve ayın parlamasını gören karanlık okyanus Kaf Dağı’na akmış; balıkların neşe içinde yüzdüğü, yılanların gökyüzüne doğru süzüldüğü, kuşların cıvıl cıvıl öttüğü bir cennete dönüşmüş. Aslanla geyiğin kardeş olduğu bir zamanda dişi kurtlar ulumaya başlamış. Bu ulumanın hemen ertesinde iki başlı cennet kuşu gökyüzünden yeryüzüne inip aşk ateşinin fitilini yakmış. Alevler gökyüzüne doğru salınmaya başladığında timsahlar, akrepler ve yengeçler saklandıkları kuytu köşelerden usulca çıkıp neşeyle katılmak istemişler ateşin şenliğine. Göğe yükselen parlak alevlerin çekimine kapılan Anka Kuşu’yla heybetli ejderha birbirlerine doğru kanat çırpıp, gagalarının aralığından aşk ateşini üflemişler ve böylece sonsuza kadar mutlu olup mutluluk dağıtmışlar.

Kaf Dağı'nın Ardında - Hayvanlar Alemi - Türkçe kayıt

Bir varmış bir yokmuş. Etekleri bulutların üzerinde olan Kaf Dağı’nın tepesinde efsanevi kuş Simurg yaşarmış. Bu dev kanatlı bilge kuşun yeryüzüne bereket bahşedeceğine ve dünyayla gökler arasındaki birliği sağlayacağına inanılırmış.
 
Kuşlar Simurg’a inanır ve onun kendilerini kurtaracağını düşünürlermiş. Ama içlerinden onu gören olmamış. Simurg ortada görünmeyince kuşkulanmışlar ve sonunda umudu kesmişler. Bir gün uzak bir ülkede bir kuş sürüsü Simurg’a ait bir tüy bulmuş. Dünyadaki bütün kuşlar bu tüyü görünce onun gerçekten var olduğuna ikna olmuşlar. Toplanmış ve hep beraber Simurg’un huzuruna çıkmaya karar vermişler.

Simurg’un yaşadığı Kaf Dağı’na varmak için yedi dipsiz vadiyi aşmak gerekirmiş. Bu vadilerin her biri bir öncekinden daha çetinmiş. Birincisi; İSTEK, ikincisi; AŞK, üçüncüsü; MARİFET, dördüncüsü; İSTİSNA, beşincisi; TEVHİT, yani birlik, altıncısı; ŞAŞKINLIK ve yedincisi; YOKOLUŞ vadileriymiş. 

Kuşlar, hep birlikte göğe doğru uçmaya başlamışlar. Dirayeti az olanlar, dünyevi şeylere takılanlar yolda birer birer düşmüş. Yorulanlar olmuş. Önce ‘Aşk Denizi’nden geçmişler sonra ‘Ayrılık Vadisi’nden’ uçmuşlar. ‘Hırs Ovası’nı aşıp, ‘Kıskançlık Gölü’ne sapmışlar. Kuşların kimisi ‘Aşk Denizi’ne’ dalmış, kimisi ‘Ayrılık Vadisi’nde kopmuş sürüden. Kimi hırslanıp ovaya düşüvermiş, kimi kıskançlığa yenik düşüp göle batmış. Sonuncu vadi olan “Yokoluş” vadisine geldiklerinde çoğu umudunu yitirmiş.
Kaf Dağı’na sadece otuz kuş varabilmiş. Simurg’un yuvasını bulunca öğrenmişler ki “Simurg” da “otuz kuş” demekmiş. Sonunda sırrı çözen de bu sözcük olmuş. Farsçada ‘si’, ‘otuz’ demekmiş, ‘murg’ ise ‘kuş’. Yani o kuşların her biri birer Simurg’muş.

Kaf Dağı'nın Ardında - Kuş Kadın - Türkçe kayıt

Şahmeran masalı, bedeni yılan olan bir kadınla insan bedenli bir adamın aşkını anlatır. Hikâyenin sonunda Şahmeran aşkı için kendini feda eder ama bir yandan da yılan kadın olarak şifa sembolü haline gelir.

Şahmeran imgesinin benim için en önemli tarafı Mezopotamya’ya ait bir kadın kahraman olmasıdır. Dinlediğimiz masallarda, mitolojik hikâyelerde kadın kahramanların baş karakter olmasına sıkça rastlamayız. Şahmeran’ın yılanlara hükmeden güçlü ve şifa verici bir kadın kahraman olması, bu yüzden de hedef haline gelmesi, onu günümüzde yaşayan birçok kadınla özdeşleştirmeme yol açıyor ve bu da hikâyesini benim açımdan ilgi çekici kılıyor.

Merdiven nişine yerleştirilmiş bu yapıt sembolik olarak, Araf katında bulunan, sınırlarını aşmakta zorlanan, deliliğin eşiğinde, gelişimini tamamlamaya çalışan kadınların koruyuculuğunu üstleniyor ve onları şifalandırıyor.

Kaf Dağı'nın Ardında - Şahmeran - Türkçe kayıt

Bilinçdışında bulunan diğer yüzümüz gölgemizdir. Gölge engellediğimiz her şeyi yapmak isteyen, olamadığımız her şey olandır. Toplumsal standartlara ve bizim ideal kişiliğimize uymayan tüm vahşi istek ve duyguları kapsar. Utanç duyduğumuz ve kendi hakkımızda bilmek istemediğimiz her şeydir. 

Gölge bilinçdışı olduğundan ona sıradan yöntemlerle ulaşamayız. Gölgemiz davranışlarımızın tümüyle dürtüsel olduğu dönem olan bebekliğimizden bu yana aynı kalmıştır. Çünkü gölge doğal, yani içgüdüsel insandır. 

Şeffaf Karakol gravür serisi ve aynı başlığı taşıyan heykelde psikanalist Carl Jung’un gölge arketipinden yola çıkarak bilinç ve bilinçdışının birbirleriyle çekişmesini anlatmak istedim. Bu çekişme toplum, aile, devlet, inanç kalıpları gibi iktidar alanları tarafından bastırılan bireyde sansür ve oto sansür mekanizmalarını devreye sokar. Kendi içinde şeffaf odaları ve kolektif bazda da duvarları oluşturmaya yol açar.

Bireysel ve sosyal yaşantımızda bu sansür mekanizmalarını fark edip birbirimizle acılarımızı paylaşabildiğimizde kendi etrafımızda yarattığımız görünmez duvarları kaldırıp daha özgür bir dünya ile buluşacağımızı umuyorum. 

Çalışmalarımın başlangıcından beri birçok işimde kendi bedenimi sanatsal bir araç olarak kullanıyorum. Bedenim, fiziksel olarak en yakından tanıdığım, en kolay yönlendirdiğim, standartların bize dayattığı idealize beden kavramının dışında bir beden. Bedenim, işlerimde kullandığım yere göre farklı anlamlar da ifade ediyor. Çıplaklık bazı işlerimde acizliği, bazılarında ise özgürlüğü, doğallığı temsil ederken, giyinik bir beden örtünmeyi, sınır koymayı, iktidar alanlarına boyun eğmeyi de temsil edebiliyor.

Kaf Dağı'nın Ardında - Şeffaf Karakol - Türkçe kayıt

Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde Şehretün’nar adında kâh yüz yüzü kâh dört bin yüzü olduğu söylenen cinlerin anası varmış. Her bir yüzünden ayrı bir anlam okunurmuş. Dört bin yüz kendisine az gelince göklere yalvararak bir koca istemiş. Kocasının da dört bin yüzü varmış ve sonra birlikte dört biner gözü olan dört bin cin dünyaya getirmişler. Hepsi evrenin çeşitli yerlerine dağılmış. Günün birinde dört bin yüzlü koca, Şehretün’nar’ı bırakıp gitmiş. Bunun üzerine cinlerin anası dört biner gözü olan çocuklarına seslenmiş ve demiş ki: “Bundan sonra sizler her bir gözünüzle bu âlemde kocamı arayacaksınız ve bulunca da her bir gözünü dağlayıp ona yeniden göz olacak, sonra o gözleri yeniden dağlayacaksınız ve bu ikinci Sur’un üflenmesinden sonra ölülerin yeniden dirilişine kadar böyle sürüp gidecek!” Bu cinler analarının kocasını, vefasız babalarını bulamamışlar. Bulamamışlar ama dünya döndükçe babalarının insanlar âlemindeki yansımalarına musallat olmuşlar. 

Şehretün’nar imgesi, benim için birçok karmaşık duyguyu içinde barındıran kadınları temsil ediyor. Figürün ana yüzündeki ifadesizlik, yaşanan her türlü acıya karşılık, duyguları dışarıya yansıtmamak için gösterilen mücadelenin de bir göstergesi. 

Bu yapıt, sembolik olarak Cehennem katının yani bilinçdışının koruyuculuğunu üstleniyor.

Kaf Dağı'nın Ardında - Şehretünnar - Türkçe kayıt

Hale Tenger’in İçeri girmedik çünkü hep içerideydik / Dışarı çıkmadık çünkü hep dışarıdaydık başlıklı yerleştirmesi, ilk kez 1995 yılında düzenlenen 4. İstanbul Bienali kapsamında Antrepo’da sergilendi. 

Başlığını Edip Cansever’in “Oteller Kenti” isimli şiirinden ödünç alan yapıt, Hale Tenger’in pratiğinde önemli bir yer tutan mekâna özgü yerleştirmenin sınırlarını araştırır. İlk sergilendiği yıl, işi için o dönemde Antrepo’da bulunan bekçi kulübesini kullanan Tenger, 2015 yılında bu kulübeyi tekrar üretir. İçerisi ve dışarısının muğlaklaştığı mekânı, bireysel ve toplumsalın kıyılarında gezinen bir gerilim alanı olarak kurgulayan sanatçı, bu yapıt yoluyla izleyicileri tellerle çevrili bir alanın, sonra da bekçi kulübesinin içerisine davet eder. Kulübenin içini dünyanın farklı yerlerinden kırlar, şelaleler gibi doğa manzaralarının basılı olduğu posterlerle kaplar. Bir radyoda ‘90’ların şarkıları çalarken, boş bir çay bardağı birinin bu mekânı henüz terk etmiş olduğu izlenimi yaratır. 

Sanatçının, bienal kapsamında hazırlanan yayın için 1995 yılında kaleme aldığı metnin bir kısmını dinleyerek, işi 24 yıl önce nasıl konumlandırdığını kendisinden duyalım: 
“Aslında korku varsa, korku duyulması sağlanıyorsa içeri girmeseniz de hep içerdesiniz demektir; korku duyulduğunun farkında olunmasa da. 
Hayat içerinin dışarısı, dışarının içerisi olduğu zamanlar içinde sürüp gidiyor ve öyle görünüyor ki bugüne kadar hiçbir politik sistem, en ferah görünen uygulamalarında bile, “dışarının dışarısı” olmasını sağlayabilmiş değil. Bütün silahlar eskisinden çok daha çabuk geri tepiyor. Artık bahçenizde huzur yoksa evinizde de yok.”

115 - Hale Tenger - "Dışarı çıkmadık, çünkü hep dışardaydık / İçeri girmedik, çünkü hep içerdeydik"

Aslı Çavuşoğlu’nun Taşlar Konuşuyor isimli yapıtı, sanatçının arkeolojik eserlerden esinlenerek oluşturduğu bir yerleştirme. Arkeolojik kazılar sırasında bulunan bazı parçalar eksik veya niteliksiz olarak tanımlanır. Sınıflandırılamayan bu kalıntılar Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “etütlük eser” olarak nitelenir. Çavuşoğlu, bu yapıtı için 71 adet “etütlük eser” seçerek bu parçaların kopyalarını üretir. Tıpkı arkeologların yaptığı gibi, bu kalıntıların neyin parçası olabileceğine dair bir kurgu oluşturarak ürettiği kopyaları farklı malzemelerden yapılmış biçimlerle, hayal ettiği nesnelere bütünleyip tamamlar. Yeni çağrışımlar barındıran bu eserler, müzelerdeki teşhir geleneğinin aksine, belirli tarihsel anlatıları temsil etmek için sergilenmezler. 
Yerleştirmeye ait tüm nesneler, 2013 yılında sanatçının aynı ismi taşıyan kişisel sergisinde Arter’in İstiklal Caddesi’ndeki binasında gösterilmişti. Saat Kaç? sergisi kapsamında 34 adedi sergilenen parçalar, numaralandırılmış olarak sunulsa da bu numaralandırma tamamen rastlantısaldır. Herhangi bir tematik, kronolojik veya coğrafi sınıflandırmaya dayanmaz. 

Aslı Çavuşoğlu, çeşitli mecraları barındıran pratiğinde, kültürel ve tarihsel anlatıların kurumlar ve bireylerce ne şekilde temsil edildiği, değiştirildiği ve yorumlandığını araştırır. Geçmiş ve şimdi arasında bağlar kurarak “şey”lerin, örneğin bir renk pigmentinin veya bir nesnenin yolculuğunu takip eder. Yapıtları yoluyla, ulusal anlatılar, kurumsal konumlanmalar ve teşhir biçimlerini sorunsallaştırarak iktidar çeperinde kalan hikâyelerin sesine yer verir. 

Çavuşoğlu’nun sessiz gibi görünen taşları, muktedir dilin tahakkümünden kurtulmuş, kendi dilinden konuşarak sürekli değişen, dönüşen, çoksesli bir anlatı üretme olasılığını tartışmaya açar.

114 - Aslı Çavuşoğlu - Taşlar Konuşuyor

Saat Kaç? başlıklı sergiye ayrılmış üçüncü ve dördüncü kat galerilerini birbirine bağlayan 9 metrelik merdivenlerden aşağı inerken veya yukarı çıkarken size eşlik eden bu duvar resmi, Volkan Aslan’ın Endişe adlı yerleştirmesi. Aslan, pratiğinde buluntu nesneleri kendi yapıtına mal edip onları dönüştürmeye, kendi sanatsal üretiminin malzemesi haline getirmeye sıklıkla yer verir. Her iki yönden de okunması mümkün ve tamamen sizin kendi düşleminize teslim edilmiş, yani anlatısı herkes için değişmeye açık bir manzara. Serginin bu bölümüne geldiğinizde, alt kattaki banka oturup, Volkan Aslan’ın Endişe’yle ilgili kendi kaleme aldığı metni dinlemenizi öneriyoruz. 

“İstanbul’a taşındığım sene yaşadığım evin hemen bitişiğinde ikinci el ve antika eşyalar satan bir dükkân vardı. Hafıza dükkânı gibi. Kendilerine ayrılan sürenin sonuna gelmiş nesne ve belgelerin buluşma yeri, yeni hayat için bir bekleme salonuydu o dükkân. Sahibi Şafak’la kısa zamanda arkadaş olmuştuk. Boş zamanlarımda bu dükkânda vakit geçiriyor, objelere ve kitaplara göz atıyordum. 

Kış vakti bir gün sokağa girdiğimde Şafak’ın dükkânın önünde beni beklediğini gördüm. Bir esnafın kendi dükkanının önünde durması sıradan bir durumdu fakat bu kez hareketlerinde gizleyemediği bir heyecan hissettim. 
Şafak beni hemen içeri buyur etti ve yerde duran hasır sepeti gösterdi. Farklı renk ve ebatlarda keçe üzerine baskı figürlerle dolu bir sepet. El arabalı bir eskici bırakmıştı keçeleri ona. Ustalıkla üretilmiş, yüzlerce figürü görünce gözlerime inanamadım. Bunlarla bir odaya kapanıp günler geçirme isteğiyle doldum. 

Sepeti hemen odamın ortasına döküverdim. Kısa bir araştırmadan sonra Jamaika’da basılan bu keçelerin kiliselerde çocuklara Hristiyanlık tarihini öğretmek için kullanıldığını öğrendim. 
Buluntu nesnelerle bir anlatı oluşturmak beni her seferinde çok heyecanlandırır. Ne var ki o hafızanın üzerinde kurduğum iktidar hem bir imkân hem de bir yüktür. Bu yük beni çoğu zaman bir endişeye sürükler. Yerleşik bir anlatıyı yaymak için üretilmiş bu dini figürleri yeni bir bağlama sokmak da bu bakımdan güçtü: Nasıl bir manzara kuracaktım, bu göz alıcı malzemeyi nasıl yeniden anlamlandıracaktım? Irkçı, cinsiyetçi, türcü olmayan bir mekân tahayyül etmek mümkün müydü? Karakterleri nasıl seçecektim ve birbirleriyle nasıl konuşacaklardı? 

Yaklaşık on yıldır Arter’in koleksiyonunda bulunan bu figürlerle tekrar karşılaştığımda bu kaygıların baki olduğunu fark ettim. İşte o figürlerin hepsi olmasa da çoğu şimdi “Endişe” başlıklı yerleştirmede karşınızda.”

113 - Volkan Aslan - Endişe

İlk kez 1986 yılında Maçka Sanat Galerisi’nde sergilenen Çaylak Sokak yerleştirmesi, Sarkis’in doğup büyüdüğü İstanbul Talimhane semtindeki sokakla aynı ismi taşır. Çaylak Sokak, İstanbul’da sanat öğrenimi gördükten sonra Paris’e yerleşen sanatçının, yıllar sonra İstanbul’a, evine, doğup büyüdüğü sokağa geri dönüp, evinin belleğini Maçka Sanat Galerisi’ne taşıdığı bir eser. Bu yerleştirmede gördüğünüz nesnelerin her biri ortak bir geçmişle birbirlerine bağlanır: Sarkis’in çocukken yanında çıraklık yaptığı Simon Dayısı’nın kundura tezgâhı, Siranuş Teyzesi’nden ödünç aldığı radyo, ailenin çocukları yıllarca içinde yıkandıktan sonra domates yetiştirmek için kullanılan emaye küvet, Sarkis’in babasının ayakkabıları ve çocukluğundan beri evde her zaman gördüğü bir akbaba biblosu aynı yapıt içinde bir araya getirilirler. 
Aynı sahnede toplanmış olan nesneleri birleştiren ses bantları, bazen o nesnelerin üzerinde yükselip bir figüre dönüşür, bazen de onları sarıp sarmalayarak korur, onlara kol kanat gerer veya altlarına serilip ısıtır. Geçmişe duyulan özlem, Tarkovsky’nin “Nostalghia” isimli filminden ses bantlarıyla birbirine bağlanan çocukluğa, yuvaya, büyümeye dair nesneler üzerinden kendini belli eder. 
Sarkis yapıtını bir yerden başka bir yere taşıyıp sergilerken onu dönüştürür. Çaylak Sokak, sanatçının İstanbul’daki aile evinin ve daha önce sergilendiği iki mekânın belleğini de yanına katarak, şimdi de Saat Kaç? sergisi kapsamında Arter’deki yuvasına yerleşiyor. Çaylak Sokak’ı İstanbul’da sergiledikten üç sene sonra Paris’te, Pompidou Merkezi’nde sergileyen sanatçı, ilk sergilendiği yer olan Maçka Sanat Galerisi’nin planından birebir ölçülerde uyarlanan bir platform üzerinde sergiler. Bu sergide de karşılaştığımız platform, Maçka Sanat Galerisi’nin ölçekli planından oluşturulmuş, ancak aynadaki bir imge gibi tersten yerleştirilmiştir.

108 - Sarkis - Çaylak Sokak

Focusing primarily on workers, women and immigrants, Nil Yalter includes the struggles of people who have been placed on the fringes of society into her artistic practice. The artist’s involvement with revolutionary political movements following her move to Paris in 1965 and how the women’s liberation movement dealt with the body from a critical stance towards societal norms and traditional gender roles, pervade her practice. 

The work Deniz Gezmiş marks a turning point in Nil Yalter’s practice and her political stance, where the artist incorporated text, found materials and performance for the first time. It brings together drawings the artist produced in the small room she stayed in Istanbul during the time when the executions of Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan and Yusuf Aslan were under consideration. Along with the drawings, we see the photographs of the room the artist rented for six months when she returned to Paris. Yalter arranged the room in a similar fashion as her room in Istanbul and designated it as an isolated space for contemplation separate from daily life. While the silver forms painted with acrylic mark the lives of Gezmiş, Aslan and İnan, the forms gradually fade and hollow; the time leading up to the executions is marked by centimeters. They engrave the tragedy on both the artist’s and the viewer’s memory, becoming an exercise in unforgetting.

104 - Nil Yalter - Deniz Gezmiş

George Brecht’in, Fluxus hareketinin ufuk açıcı figürlerinden biri olduğu konusunda neredeyse herkes hemfikir. Peki ama Fluxus nedir? WAS IST FLUXUS? 

Bir hareket mi? Bir sanatsal üslup mu? 

Fluxus 1960’ların başında sanatçı ve müzisyenlerin oluşturduğu küçük bir uluslararası ağ olarak ortaya çıkar. Bu kavram bir hareketten ziyade ortak bir tavrı ifade etmek için kullanılır. Kurucuları arasında, George Maciunas, George Brecht ve Robert Filliou gibi sanatçıların yer aldığı Fluxus, genellikle ticari karşıtı ve izleyicinin katılımına açık demokratik bir sanat biçimini olumlar. Fluxus sanatçıları, yararlandıkları gündelik nesnelerle, çoğunlukla spontan performanslarıyla ve mizahla ele aldıkları tesadüfi karşılaşmalarla, sanatın ne olabileceğine dair anlayışın dönüşmesine katkı sundular. 

George Brecht ilk müzik partisyonlarını 1958 yılında, John Cage’in New York’taki deneysel beste derslerine devam ettiği sırada yazar. Daha sonra partisyonlarını nesne odaklı etkinliklere doğru genişletmesiyle birlikte, Fluxus’a yaptığı katkılar “olay partisyonları” olarak anılmaya başlar. Bu sözlü talimatlar, herkesin icra edebileceği eylemler öngören kısa ve basit senaryolardan ibarettir. Brecht’in çeşitli şekillerde yeniden düzenlediği Sandalye Olayları da icra edilebilecek partisyonlar içerir. Olay partisyonlarının çoğu, sergi süresince icra edildikten hemen sonra imha edilir. Temel olarak iki yorumu olan bu etkinliklerde, ya sandalyeler talimatlara göre hareket eden izleyici tarafından farklı şekilde yeniden düzenlenir ya da yapıt icra edilmiş ama zamanda askıya alınmış bir partisyon olarak sergilenir. Bu sergide izleyeceğiniz etkinlik partisyonu, sanatçının izniyle, 1990 yılındaki Sydney Bienali’nde René Block tarafından sahnelenen yorumudur.

01 - George Brecht - Sandalye Olayları

Sanat pratiğinde kendi bedeninden yola çıkarak toplumsal cinsiyet ve kimlik meselelerine odaklanan Mehtap Baydu, fotoğraf, heykel ve performans mecralarında işler üretir. Performansları yoluyla çeşitli kimliklere bürünerek verili kültürel kodları görünür kılan sanatçı, dünyayla olan ilişkimizi sorgulamaya ve bizi alıştığımız kimliklerden sıyrılmaya davet eder. Bir performansında çeşitli sosyo-ekonomik sınıflardan kadınların elbiselerini üst üste giyip hepsini tek seferde üstünden çıkarırken başka bir performansında izleyicileri bedenini saran pestilden sıyırıp yemeye davet eder. 

Koza başlıklı eser aynı isimli performanstan geriye kalan nesne, fotoğraf serisi ve performansın video kaydından oluşur. Yapıtın sergide yer alan kısmı, nesne ve video dokümantasyonunu içerir. Bu performansta sanatçı, tanıdığı otuz üç erkeğin gömleklerini kullanır. Seçtiği erkekler dostları, tanıdıkları, meslektaşları, eski okul arkadaşları veya sık sık alışveriş yaptığı büfenin sahibi gibi farklı biçimlerde ve derecelerde yakınlık kurduğu kişilerdir. Bu erkeklerin önce birer fotoğrafını çeken sanatçı, daha sonra bu gömlekleri ince şeritler halinde keserek elde ettiği ipten yumaklar hazırlar ve çıplak bedeni etrafında bu iple kendisine bir koza örer. Yapıt, videoyu çeken iki kameraman dışında izleyici bulunmayan bir ortamda, on sekiz gün boyunca sanatçının kendisiyle baş başa kaldığı meditatif bir sürecin sonunda üretilir. Performansın kalıntısı olan koza, sergideki videoya eşlik ediyor.

41 - Mehtap Baydu - Koza

Şu an bulunduğunuz yeri düşünün, oraya nasıl geldiniz? Gelirken kaç köşeden döndünüz? Merdivenlerden mi çıktınız, yoksa asansöre mi bindiniz? A noktasından B noktasına gitmek, zaman ve mekânda hareket etmeyi gerektirir. Stanley Brouwn’un sanatında ise, A noktasından B noktasına yolculuk ışığın, sesin ve hareketin farkına varmaya bir davettir. 

Bu Taraftan Brouwn serisi için, sanatçı sokakta rast geldiği yabancılara yaklaşıp, belli bir yere nasıl gidileceğini bir kâğıda çizerek tarif etmelerini ister. Sonra her çizimin üzerine “Bu Taraftan Brouwn” ibaresini damgalar. Yol tarifine yanaşmayanlara rast geldiğindeyse, boş kalan bu kâğıtları sergilemekten geri durmaz. Sanatçıya göre bu kâğıtlar da birer yapıttır. 
Brouwn yıllar içinde bu serinin farklı yorumlarını üretti. 1969 yılında bir sergisinin açılışı için hazırladığı davetiye bir talimat içerir: Davetlilerden, açılış akşamı evlerinden sergi mekânına gelirken geçecekleri muhtemel güzergâhı bir telgrafta tarif etmelerini ister. Bu talimatı uygulayanlar, etraflarıyla olan ilişkilerinin ayırdına vardıkları gibi, gündelik bir deneyime anlam katarlar. 

Bu sergide yer alan fotoğraflar ise serinin farklı bir yorumunu oluşturur ve farklı talimatlar içerir. Yayalardan biri bir sokağın adını söyleyince, Brouwn o sokağın fotoğrafını çektikten sonra yayanın verdiği yol tarifini izliyor. Brouwn bu tür etkinlikleri kendi ifadeleriyle “insanlık mekâna bir daha terk etmemecesine girmeden önce, insanların şehri ve yeryüzünü keşfetmesi için son bir fırsat” olarak görür.

52 - Stanley Brouwn - Bu Taraftan Brouwn

Jest, kalıntı ve iz temaları etrafında kurgulanan Kelimeler Pek Gereksiz sergisi, Arter Koleksiyonu'nda yer alan sürece dayalı ve performansla bağlantılı eserleri bir araya getiriyor. Beden, dil, zaman ve mekânla güçlü ve dinamik ilişkiler kuran bu eserler, geçmiş jestlere tanıklık ediyor ya da yeni, gelecek jestlere kapı aralıyor. 

Kelimeler Pek Gereksiz, yaşamın sıradan ve gündelik yönlerine eğiliyor. Bir müze deposunda muhafaza edilemeyen veya bir sergi alanına yerleştirilemeyen gelip geçici duygu, ilişki ve süreçleri ele alıyor. Böylece göz ardı edilen şeylere ve tanıdık durumlara yeni bir gözle bakarak, onların yaratıcı potansiyellerini açığa çıkarmayı öneriyor. 

Sergilenen eserler, önemsiz, beyhude, hayati ya da temel bazı jestler dahil olmak üzere çok sayıda gündelik eylemi canlandırıyor veya belgeliyor. Sanatsal olanın dışında bir işlevi veya hedefi olmayan, kendileri için icra edilen bu sıradan jestler, güncel sanat üretimi bağlamında niyet, olanaklılık ve müelliflik gibi mefhumları sorguluyor. 

Sanat ve yaşam arasında köprü kuran Kelimeler Pek Gereksiz, izleyiciyi gündelik eylemler ile yaratıcı süreçlerin, şiirsel olan ile dünyevi olanın, tanıdık ile tekinsizin, tekrar edenle biricik olanın yollarının kesiştiği bir alana adım atmaya davet ediyor.

0 - Kelimeler Pek Gereksiz - Sunuş

It is commonly agreed upon that George Brecht is one of the seminal figures of the Fluxus movement. But what is Fluxus? WAS IST FLUXUS? 
Is it a movement? Is it an artistic style? 

Fluxus started out in the early 1960s as a small international network of artists and composers, and is characterised by a common attitude rather than a movement. Among the founders of Fluxus were George Maciunas, George Brecht and Robert Filliou. Fluxus often valued anti- commercialism and a democratic form of art open to spectator’s participation. It contributed to change notions of what art could be by using everyday objects, staging often spontaneous performances and including chance encounters with a twist of humor. 

In 1958 George Brecht attended John Cage’s experimental music composition classes in New York, whereby he wrote his first scores for music. Later on, the artist began writing scores for object-based events; thus his contribution to Fluxus came to be known for his “event scores.” These verbal instructions were short and simple scripts proposing actions to be performed by anyone. Chair Events also involved scores to be performed and was rearranged in various ways by the artist. Most event scores were to be destroyed after having been performed during the time-length of the exhibition. Mainly encompassing two versions, the chairs are rearranged differently by the viewer who would folllow the instructions or, alternatively, the work would be exhibited as an afterthought, as a score already performed and halted in time. The event score you see in this exhibition is a version confirmed by the artist and staged by René Block at the Sydney Biennial in 1990.

01 - George Brecht - Chair Events

In her artistic practice, Mehtap Baydu departs from her own body and focuses on issues around gender and identity, producing works in various media including photography, sculpture, and performance. In her performances, the artist takes on various identities in order to render visible given cultural codes, inviting us to slip out of the identities we have grown accustomed to. For instance, in one of her performances she wears the clothing items of women from various socio-economic backgrounds on top of one another and takes them off all at once, while in another she demands that viewers strip off and eat pieces of dried fruit leather enveloping her body like skin. 

The work titled Cocoon consists of the remnant of the performance that bears the same title, the photographs as well as a video documentation. As part of this exhibition, the remnant and the video recording are displayed. In this performance, Baydu uses the shirts of thirty-three men she is in contact with on a daily basis. The selected men are people the artist has formed varying degrees of intimacy with, including friends, acquaintances, colleagues, old school friends, as well as the owner of the kiosk the artist often shops at. After photographing these men individually, the artist cuts their shirts in strips and forms yarns, with which she then goes on to knit a cocoon around her naked body. The work is the product of an eighteen-day period during which the artist remained by herself in a meditative process that had no witnesses, other than the two cameramen who recorded it. The Cocoon, becoming the remainder of the performance accompanies the video documentation.

41 - Mehtap Baydu - Cocoon

Yağmur Ormanı | Rainforest

Amy Salsgiver ve Nihal Saruhanlı tarafından  yürütülen 1 Kasım’da gerçekleştirilen atölye çalışmasında, katılımcılar Fluxus kavramlarıyla ilişki kurarak derin dinlemeye ve geleneksel olmayan malzemelerle ses çıkarmaya yönelik çeşitli egzersizler yaptılar. Katılımcılar (Özüm Asılkazancı Ak, Neslihan Koyuncu, Katia Merdinlioğlu, Yeliz Tingür), ayrı ayrı kaydedilen 20-30 saniyelik birer ses performansı ürettiler. Atölye çalışmasını takiben Amy Salsgiver ve Nihal Saruhanlı’nın bu kayıtları kullanarak oluşturdukları müzikal kolaj, “La Cage Musicale* Atölye Çalışması” başlığı altında yayınlanıyor.

*”Dinleyen Gözler İçin” sergisiyle bağlantılı olarak sunulan “La Cage Musicale” [Müzik Kafesi] başlıklı çalma listesi, izleyicileri ziyaretlerini etkileşimli bir deneyime dönüştürmeye davet etmek için serginin küratörü Melih Fereli tarafından işitsel ve görsel biçimler arasındaki karşılıklılık fikri temel alınarak hazırlanmıştır. Daha fazla bilgi için: https://arter.egnyte.com/dl/1pZT9JklnI/ 

The workshop, led by Amy Salsgiver and Nihal Saruhanlı on November 1st,  encouraged participants to experiment with deep listening and sound by using non-traditional materials and addressing certain concepts of Fluxus. During this exercise, each participant (Özüm Asılkazancı Ak, Neslihan Koyuncu, Katia Merdinlioğlu, Yeliz Tingür) made a 20-30 seconds performance to be individually recorded. Using these recordings, Amy Salsgiver and Nihal Saruhanlı then created a post-workshop musical collage shared under the title “La Cage Musicale* Workshop”.

*Presented on the occasion of the exhibition “For Eyes That Listen”, the playlist entitled “La Cage Musicale is prepared by the curator of the exhibition Melih Fereli to encourage the audience to transform their visit into an interactive experience through the idea of reciprocity between the auditive and visual forms. For more information: https://arter.egnyte.com/dl/VefrRn6ais/

John Cage Déreau #31 için Müzikal Kolaj | Musical Collage for John Cage Déreau #31

Amy Salsgiver ve Nihal Saruhanlı tarafından yürütülen 6 Aralık’ta gerçekleştirilen atölye çalışmasında, katılımcılar Fluxus kavramlarıyla ilişki kurarak derin dinlemeye ve geleneksel olmayan malzemelerle ses çıkarmaya yönelik çeşitli egzersizler yaptılar. Katılımcılar (Rişe Özkan, Yusuf Bahar, Ceren Bettemir, Sinem Atahan, Deniz Erden, Öykü Özgür), ayrı ayrı kaydedilen 20-30 saniyelik birer ses performansı ürettiler. Atölye çalışmasını takiben Amy Salsgiver ve Nihal Saruhanlı’nın bu kayıtları kullanarak oluşturdukları müzikal kolaj, “La Cage Musicale* Atölye Çalışması” başlığı altında yayınlanıyor.

*”Dinleyen Gözler İçin” sergisiyle bağlantılı olarak sunulan “La Cage Musicale” [Müzik Kafesi] başlıklı çalma listesi, izleyicileri ziyaretlerini etkileşimli bir deneyime dönüştürmeye davet etmek için serginin küratörü Melih Fereli tarafından işitsel ve görsel biçimler arasındaki karşılıklılık fikri temel alınarak hazırlanmıştır. Daha fazla bilgi için: arter.egnyte.com/dl/1pZT9JklnI/

The workshop, led by Amy Salsgiver and Nihal Saruhanlı on 6 December, encouraged participants to experiment with deep listening and sound by using non-traditional materials and addressing certain concepts of Fluxus. During this exercise, each participant (Rişe Özkan, Yusuf Bahar, Ceren Bettemir, Sinem Atahan, Deniz Erden, Öykü Özgür) made a 20-30 seconds performance to be individually recorded. Using these recordings, Amy Salsgiver and Nihal Saruhanlı then created a post-workshop musical collage shared under the title “La Cage Musicale* Workshop”.

*Presented on the occasion of the exhibition “For Eyes That Listen”, the playlist entitled “La Cage Musicale is prepared by the curator of the exhibition Melih Fereli to encourage the audience to transform their visit into an interactive experience through the idea of reciprocity between the auditive and visual forms. For more information: arter.egnyte.com/dl/VefrRn6ais/

Henning Christiansen Yaşasın Müzik için Müzikal Kolaj | Musical Collage for Long Live Music

Bir Vehbi Koç Vakfı kuruluşu olarak 2010-2018 yılları arasında İstiklal Caddesi’ndeki binasında faaliyet gösteren Arter, 2019'da Dolapdere’deki yeni binasına taşındı.

Arter, sanatın tüm disiplinlerini kapsayan programıyla herkes için erişilebilir, canlı ve sürdürülebilir bir kültür ve yaşam platformu olmayı hedefler.

İstiklal Caddesi’ndeki binasında 2010-2018 yılları arasında 35 sergiyi izleyicilerle buluşturan Arter, çağdaş sanatın görünürlüğüne katkıda bulunurken, bu sergiler kapsamında 183 eserin üretimine de destek sağladı.

Arter, Grimshaw Mimarlık’ın tasarladığı yeni binasında koleksiyonunun hem içinden hem de dışından oluşturduğu sergilerin yanı sıra farklı disiplinleri bir araya getiren etkinlikleri, film ve öğrenme programı ve yayınlarıyla sanatı geniş kitlelerle buluşturmayı amaçlar.

Toplam 18.000 metrekare kapalı alana sahip binada sergi alanlarının yanı sıra performans salonları, öğrenme ve etkinlik alanları, kütüphane, konservasyon laboratuvarı, sanat yayınlarına odaklanan bir kitabevi ve yeme/içme alanları bulunur.

---

Opened in 2010 as a subsidiary of the Vehbi Koç Foundation, Arter has moved to its new building in Dolapdere in 2019.

At its new building, Arter strives to be a sustainable, vibrant cultural hub, making its broad range of programmes accessible to everyone.

From 2010 to 2018, at its building on Istiklal Street, Istanbul’s main pedestrian artery for culture and arts, Arter presented 35 solo and group exhibitions and provided support for the production of 183 artworks in the framework of its programme.

At its new building designed by Grimshaw Architects, London, Arter presents exhibitions from but not limited to its collection as well as performances, events and publications.

Arter's new building has 18,000 square meters of indoor area and houses, in addition to exhibition galleries, a terrace, performance halls, learning areas, a library, a conservation laboratory, an arts bookstore, and a café.

Popular tracks by ARTER