#121. Een Nederlander met een modaal inkomen behoort tot de rijkste 3,5 procent van de wereldbevolking. Mensen vinden zichzelf meestal niet rijk, maar laten we eerlijk zijn: als je weleens eten weggooit, mineraalwater uit een flesjes drinkt, koffie to go bestelt of kleding aanschaft die je zelden draagt, dan ben je – relatief gezien – stinkend rijk. Toch geeft een gemiddeld Nederlands huishouden maar 0,4 procent van het inkomen aan goede doelen. 

Wat zijn de morele implicaties van onze rijkdom? In 1971 schreef filosoof Peter Singer een baanbrekend artikel waarin hij betoogde dat mensen in rijke landen de plicht hebben om een groot deel van hun inkomen te doneren aan mensen in veel armere landen. Het artikel werd de oertekst van een beweging die bekend is komen te staan onder de naam 'effectief altruïsme'. 

Effectief altruïsten zien het als hun plicht om meer goed te doen (oftewel: een groot deel van hun tijd en geld aan anderen te besteden) maar willen óók nadenken over hoe ze dat zo doeltreffend mogelijk kunnen doen. Want laten we eerlijk zijn: er zijn heel wat goede doelen die niet zo effectief zijn. Goede bedoelingen zijn mooi, maar het resultaat telt. 

In deze podcast verkennen we de uitdagende denkwereld van de effectief altruïsten. Jesse heeft een paar kritische kanttekeningen, Rutger vertelt hoe hij zelf geïnspireerd is door de beweging. We zijn, als altijd, erg benieuwd wat jullie vinden! Deel je ideeën en vragen hier op De Correspondent of mail ons op rudienfreddieshow@decorrespondent.nl

Effectief altruïsme

Hallo! Stikstofcrisis, asielcrisis, energiecrisis, woningcrisis: het wemelde in 2022 van de crises. Haast zou je vergeten dat er ook nog wat goed nieuws was te melden. Om het jaar goed te beginnen daarom deze podcast met een volstrekt willekeurige opsomming van positieve ontwikkelingen. 

Wat te denken van Niger? Het eerste Afrikaanse land dat rivierblindheid heeft uitgebannen. Slaapziekte? Verdwenen uit Benin, Oeganda, Rwanda en Equatoriaal-Guinea. Malariadoden? Bijna 30 procent minder in het afgelopen decennium (en vorig jaar werd bekend dat onderzoekers van de Universiteit van Oxford een werkzaam vaccin hebben ontwikkeld!). Scheepsbrandstoffen met 3,5 procent zwaveloxides? Mag niet meer (en scheelt 30.000 doden per jaar!).

En dan zijn er nog de gunstige binnenlandse ontwikkelingen. Hele categorieën van criminaliteit die nauwelijks meer bestaan. Autodiefstal, ooit een plaag, inmiddels een zeldzaamheid. Fietsdiefstal? Factor vijf gedaald. Inbraak, diefstal, geweldsmisdrijven, vernielingen, muntmisdrijven: allemaal op zijn retour! Schoolverlaters: twee keer minder dan twintig jaar eerder. Fijnstof, stikstofoxiden, zwaveloxides: minder, minder, minder.

Leesvoer bij deze aflevering:
• We begonnen met het noemen van het artikel dat deze aflevering inspireerde: '99 Good News Stories You Probably Didn't Hear About in 2022'. (https://corr.es/67c28e)
• 2022 werd uiteindelijk het jaar met mondiaal de laagste kindersterfte ooit gemeten. Een gegeven dat Rutger deed denken aan een boek dat hij jaren geleden las: Getting Better van Charles Kenny, waarin al te lezen viel dat we wereldwijd grote successen aan het boeken zijn op het gebied van gezondheid. (https://corr.es/d27834)
• Jesse vertelde dat het Planbureau voor de Leefomgeving alle uitstoot van 2022 op een rijtje gezet heeft en vertelde over de — voor hem — meest opvallende statistieken. Het hele overzicht vind je hier. (https://corr.es/3227f0)
• We tipten ook een aantal podcasts. Als je klaar bent met het luisteren van deze aflevering, luister dan ook zeker eens naar Redefining Energy (https://corr.es/d157f5) of Hear This Idea. (https://corr.es/08c8b3)

R&F Goed Nieuws Show

Luisteraars! Ik (Jesse) dacht altijd: de energietransitie duurt een eeuwigheid en kost een fortuin. Een eeuwigheid, want een overgang naar andere energiebronnen is nooit eerder snel gegaan. Van kolen naar olie, van olie naar gas, van gas naar hernieuwbaar – er gingen decennia, zo niet eeuwen overheen. 

En het kost een fortuin, omdat hernieuwbare energie nu eenmaal duurder is dan gestolde energie (kolen, gas, olie) uit de grond peuren.

Maar: ik ben bekeerd! Wie nu ziet hoe snel zonne-energie zich ontwikkelt, kan niet anders dan optimistisch zijn. Inmiddels is het omslagpunt zelfs bereikt: zonne-energie is goedkoper dan fossiele energie. In 2000 kostte zonne-energie zo'n 610 dollar per megawattuur over de levensduur van een paneel. Een prijs die ongeveer tien keer hoger lag dan die van een moderne gascentrale (in normale tijden: rond de 60 dollar per megawattuur over de levensduur van de centrale). Maar in 2021 was de mediane prijs van zonne-energie wereldwijd al gedaald tot zo'n 48 dollar per megawattuur (en nog lager in zonnige oorden).
Een verrassend onstuimige opmars

Eigenlijk alle experts zijn verrast door deze onstuimige opmars. In de rapporten van het IPCC, het orgaan dat de stand der klimaatwetenschap samenvat, werd en wordt steevast gerekend met pessimistische technologiekosten. Zelfs het meest gunstige IPCC-scenario uit 2014 ging er bijvoorbeeld van uit dat een geïnstalleerd zonnepaneel in 2050 zo’n 885 dollar per kilowatt ging kosten. In 2021 – dertig jaar voor de deadline – waren de installatiekosten al gedaald naar 820 dollar per kilowatt.

Terwijl zelfs de meest optimistische klimaatscenario's het tempo van kostenmindering onderschatten, krijgen de meest pessimistische klimaatscenario's van het IPCC (RCP 8.5) steevast de meeste aandacht. Wie de wetenschappelijke publicaties achter vrijwel elke schokkende krantenkop leest, zal dit extreme klimaatscenario terugvinden.

Maar dit scenario is volstrekt onrealistisch. Het zou een inktzwarte energiepolitiek vergen: alle windmolens en zonnepanelen zouden moeten worden afgebroken, de prijzen van zon en wind zouden – om onverklaarbare redenen – weer moeten stijgen, en het kolenverbruik zou voor het einde van de eeuw verveelvoudigen. Zelfs onze auto's zouden op kolen moeten gaan rijden (door synthetische brandstof te maken van kolen). Toch wordt dit scenario steevast in de media (en helaas ook in veel wetenschap over de impact van klimaatverandering) beschreven als business as usual, als het scenario dat uitkomt als we niks doen.

Maar business as usual is juist dat de kosten van zon, wind en batterijen kelderen. Business as usual is dat hernieuwbare energie nu al goedkoper is dan fossiele energie. 

Kortom, goed nieuws! De meest pessimistische scenario's over een onleefbare planeet zijn in toenemende mate onwaarschijnlijk, terwijl zelfs de meest optimistische scenario's vaak nog niet optimistisch genoeg zijn over de snelheid van technologische ontwikkelingen.

Leesvoer bij deze aflevering
• We hadden het over het artikel 'The Supply Chain to Beat Climate Change Is Already Being Built' van Bloomberg. (https://corr.es/7f8788)
• Verder bespraken we de World Energy Outlook 2010. (https://corr.es/3bcce1)
• Lees ook 'Empirically grounded technology forecasts and the energy transition' (2022) van Rupert Way et al. (https://corr.es/8f2fbf)
• We noemden het boek How Solar Energy Became Cheap (2019) van Gregory Nemet. (https://corr.es/e4e222)

Goed nieuws: schone energie was nog nooit zó goedkoop (en de prijs blijft dalen)

Luisteraars! We dachten: laten we een lekker licht onderwerp bespreken in de laatste aflevering voor de zomerstop. Namelijk: het potentiële uitsterven van de menselijke soort. 

Misschien heb je het wel voorbij zien komen in het nieuws – allerlei techneuten uit met name Silicon Valley luiden de noodklok over de razendsnelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie (AI), met ChatGPT als meest pregnante voorbeeld.

Je zou kunnen zeggen: geweldig, de computer kan me helpen bij allerlei vervelende taakjes! En ja, de beloften van AI zijn volgens dit soort techneuten inderdaad enorm, maar de risico's ook. Vergelijk het met nucleaire energie en de nucleaire bom – het een is hartstikke handig, het ander is hartstikke eng. 

En wat als de computer ons voorbijstreeft in intelligentie? Worden wij dan ten opzichte van de computer wat wij zelf zijn ten opzichte van de kip? Als je kijkt naar hoe wij omgaan met kippen belooft dat niet veel goeds. 

Het klinkt misschien als een thema dat eerder in een sciencefictionpodcast thuishoort. Maar de zorgen van de klokkenluiders zijn oprecht. 

Onze gast in deze aflevering, de natuurkundige Otto Barten, heeft zelfs zijn carrière omgegooid om zich op AI te richten. Eerst werkte hij nog aan allerlei oplossingen voor de klimaatcrisis, en hoewel hij zich nog steeds grote zorgen maakt over klimaatverandering, denkt hij dat dit probleem misschien wel nóg belangrijker is – juist omdat het nog zo onderbelicht is. Volgens Barten is AI vergelijkbaar met klimaatverandering in de jaren zeventig: het gevaar is heel reëel, alleen hebben de meeste mensen het nog niet door.

Heeft hij gelijk? En zo ja, wat zijn de redenen om ons grote zorgen te maken over de opkomst van AI?

Leesvoer bij deze aflevering 
• De Correspondent een maand lang gratis uitproberen? Dat kan hier! (na een maand wordt je lidmaatschap automatisch opgezegd, tenzij je besluit betalend lid te worden) (https://corr.es/5e4e34)
• Rutger noemde een artikel van Barten dat eerder verscheen in Time: ‘Why Uncontrollable AI Looks More Likely Than Ever’ (https://corr.es/76ce48)
• Barten had het even over een stuk van historicus Yuval Harari dat onlangs in The Economist verscheen: ‘Yuval Noah Harari argues that AI has hacked the operating system of human civilisation’ (https://corr.es/2a1bfc)
• Meer weten over AI? Lees dan de stukken van Correspondent Beter internet Maurits Martijn. (https://corr.es/8f8fa4)

Bedreigt kunstmatige intelligentie het voorbestaan van de mens?

Het verkiezingsprogramma van GroenLinks/PvdA staat bol van de ambities, ambities die groter zijn dan ooit tevoren. We gaan 100.000 woningen bouwen, waarvan (tenminste) 30.000 sociale huurwoningen per jaar. We gaan de broeikasgasuitstoot met maar liefst 65 procent verlagen in 2030. We willen in recordtempo onze industrie verduurzamen.

Maar in de uitvoering van al deze ambities gaat het vaak trager dan gehoopt. ‘In Nederland ben je zes tot acht jaar aan het praten’, zei Olof van der Gaag van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie onlangs tijdens een rondetafelgesprek. ‘Terwijl het bouwen slechts twee jaar kost.'

Hetzelfde geldt voor woningbouw. Zo ongeveer iedere politieke partij wil 100.000 woningen bouwen, maar woningbouwprojecten lopen vaak vast in de blubber van lokale belangen.

‘Deze tijd vraagt om om kathedralenbouwers die het geduld op kunnen brengen om een plan voor decennia te maken’, zei Frans Timmermans in zijn Abel Herzberglezing. Wij spreken Timmermans over de vraag: hoe bouwen we kathedralen?

Rudi & Freddie’s Grote Verkiezingsshow: in gesprek met Frans Timmermans

Luisteraars! Een nieuwe aflevering van De Grote Verkiezingsshow. In aanloop naar 22 november interviewen we een groot aantal lijsttrekkers van de partijen die meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen.
Daarbij hebben we steeds een vrij simpele ambitie: we willen de saaiste verkiezingspodcast ooit opnemen. Bij ons dus geen gelikte oneliners of flitsende campagnepraat. We hebben het met de lijsttrekkers over de feiten, de cijfers, de taaie dossiers. Het is een podcast waarin hardop mag worden nagedacht, getwijfeld, en 'ik weet het niet' ook een antwoord mag zijn.
Onze gast deze week is Laurens Dassen, lijsttrekker van het pro-Europese Volt. We spreken hem over hun ambitieuze verkiezingsprogramma in drie grote thema's: de verbouwing van onze verzorgingsstaat, de verduurzaming van onze economie, en de complete herinrichting van onze hele democratie.
Zo wil Volt alle toeslagen afschaffen en vervangen voor ‘een nieuwe basistoelage als opmaat naar een universeel basisinkomen’. De partij wil ook de Cito-toets afschaffen, korte vluchten (tot 650 kilometer) verbieden en een ‘permanent burgerberaad op Europees niveau om de stem van Europeanen in Brussel te vergroten’ invoeren. Genoeg stof, kortom, voor discussie.
Wil je vrijblijvend kennismaken met ons journalistieke platform? Schrijf je in voor de proefmail en ontvang elke week een door redacteuren Sander van Dalsum en Milou Meulenbroek geselecteerd verhaal in je inbox: decorrespondent.nl/proefmail

****** Voor de beste en meest privacyvriendelijke luisterervaring kun je terecht in de Correspondent-app. Ontdek 500+ shows en verhalen en ga in gesprek met je favoriete correspondenten. Download de app snel in de app-store! Geen lid? Maak ook onafhankelijke journalistiek mogelijk en krijg toegang tot de app: corr.es/wordlid. ******

Muziek:
Black Gold 360 - Seven Layers of Oak
Featuring
Lucas Dols: Bas
Daan Herweg: Piano
Teus Nobel: Trompet
Bob Roos: Drums
open.spotify.com/track/0wmYKBMCPX…da20743b64f44f9a

Rudi en Freddie's Grote Verkiezingsshow: in gesprek met Laurens Dassen

‘Wordt Nederland het nieuwe Venetië?’ Dat was de vraag die Ingrid Thijssen, voorzitter van de werkgeversclub VNO-NCW, onlangs opwierp in NRC. ‘Na elf eeuwen stabiliteit en voorspoed raakte de republiek Venetië in verval’, vervolgde ze. ‘De Venetianen dachten dat hun welvaart eeuwigdurend was en hun bestuurlijke inrichting verlamde de slagvaardigheid.’
Venetië ging ten onder aan bureaucratie en decadentie. Aan de luiheid en regelzucht die het gevolg is van luxe en weelde – en volgens Thijssen dreigt nu precies hetzelfde doemscenario voor Nederland. Neem alleen al de energietransitie, die enorm wordt getraineerd door eindeloze vergunningsprocedures. Het kan zo acht jaar duren voordat je toestemming krijgt om iets te bouwen, want er zitten allerlei belangengroepen in de weg (‘bouwen, bouwen, bouwen, maar niet in mijn achtertuin!’). 
Ondertussen zit het stroomnet rammend vol, en moeten steeds meer fabrieken hun machines uitzetten. En de overheid? Die stelt allerlei eisen, maar ‘regelt niet dat burgers en ondernemers daar ook aan kunnen voldoen’. 
Heeft Thijssen gelijk? We vroegen het aan de man die in de afgelopen anderhalf jaar de hoogste baas was als het gaat om de energietransitie, niemand minder dan Rob Jetten. Hij was de allereerste minister van Klimaat en Energie, inmiddels demissionair, en is nu de lijsttrekker van D66. Ooit werd hij een ‘klimaatdrammer’ genoemd, maar tegenwoordig profileert hij zich liever als ‘klimaatdoener’.
We spraken Jetten over de soms drastische besluiten die hij als minister nam om – ook als de vergunningen er nog niet zijn – toch al te beginnen met bouwen. Vervolgens hadden we het uitgebreid over de plannen van D66 aangaande de woningmarkt, het klimaat en de landbouw.
****** Voor de beste en meest privacyvriendelijke luisterervaring kun je terecht in de Correspondent-app. Ontdek 500+ shows en verhalen en ga in gesprek met je favoriete correspondenten. Download de app snel in de app-store! Geen lid? Maak ook onafhankelijke journalistiek mogelijk en krijg toegang tot de app: corr.es/wordlid. ******

Muziek:
Black Gold 360 - Seven Layers of Oak
Featuring
Lucas Dols: Bas
Daan Herweg: Piano
Teus Nobel: Trompet
Bob Roos: Drums
open.spotify.com/track/0wmYKBMCPX…da20743b64f44f9a

Rudi & Freddie's Grote Verkiezingsshow: in gesprek met Rob Jetten

Luisteraars! In het laatste gesprek van de Grote Verkiezingsshow praten we met Dilan Yeşilgöz-Zegerius, lijsttrekker van de VVD.

Wat de VVD betreft is migratie hét thema van deze verkiezingen. De ongecontroleerde vluchtelingenstroom zou het absorptievermogen van de Nederlandse samenleving te boven gaan. De reguliere asielopvang is stelselmatig overbezet, en het is steeds weer zoeken naar noodoplossingen, waarvoor het draagvlak vaak ontbreekt.

Maar hebben we deze zogenaamde 'asielcrisis' niet aan onszelf te denken? Al jaren klinken er noodkreten van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) over het chronische gebrek aan opvangplekken, en de noodzaak van stabiele financiering. De Algemene Rekenkamer liet onlangs nog zien dat er in maar liefst 21 van de afgelopen 23 jaar te weinig budget is toegekend aan het COA.

Eind 2021 luidde het COA nogmaals de noodklok: binnen een paar weken zouden er geen opvangplek meer over zijn. Enkele maanden later viel Rusland Oekraïne binnen. Het kabinet besloot de Wet verplaatsing bevolking uit 1952 af te stoffen, en gemeenten (niet het COA) verantwoordelijk te maken voor de opvang van Oekraïners (een soort de facto spreidingswet). Opeens bleek Nederland in staat om meer dan 100.000 Oekraïners op te vangen! Hoe kan het dat we voor deze groep vluchtelingen opeens wél opvang konden regelen?

Schaffen we het echt niet met de asielopvang, of willen we het gewoon niet schaffen?

Voor de Oekraïense vluchtelingen geldt dat ze zonder ingewikkelde procedures aan het werk mogen. Inmiddels heeft al meer dan de helft (!) van de Oekraïners in Nederland betaald werk. Maar voor reguliere asielzoekers is het vrijwel onmogelijk om te werken, en de VVD wil dat ook niet makkelijker maken. Waarom niet?

We praten ook met Yeşilgöz over de vraag hoe het gaat met de (kinderen van) migranten die hier eerder al naartoe kwamen. Wie de sombere geschriften van de jaren negentig – denk aan 'het multiculturele drama' van Paul Scheffer – erop naslaat ziet dat er toen grote zorgen waren over de schooluitval, criminaliteit en werkloosheid van Nederlanders met een migratieachtergrond. Maar op al die fronten is er enorme vooruitgang geboekt.

Om één voorbeeld te noemen: 12- tot 18-jarige Nederlanders met een niet-westerse migratieachtergrond zijn nu ongeveer 25 procent minder vaak verdachte van een misdrijf dan autochtone Nederlanders in 2006 (het jaar dat Wilders zijn partij begon). Toch hoor je bij de VVD weinig optimisme als het over integratie gaat. Wordt het niet tijd om eens een wat opgewekter deuntje te spelen?

En tot slot: werken moet lonen, stelt de VVD. Maar waarom is de VVD dan zo'n warm pleitbezorger van de bedrijfsopvolgingsregeling? Dat is een regeling waardoor erfgenamen van (steenrijke) bedrijfseigenaren slechts 2,1 procent belasting betalen over erfenissen van miljoenen. Moet een echte liberaal geen onderscheid maken tussen verdiend inkomen (waarvoor je noeste arbeid verricht) en onverdiend inkomen (dat je komt aanwaaien)? Zou je erfenissen niet zwaarder en arbeid lichter moeten belasten?

We hadden het graag nog gehad over allerlei andere onderwerpen, van landbouw tot klimaat tot precisiefermentatie – maar helaas, de tijd was op!

****** Voor de beste en meest privacyvriendelijke luisterervaring kun je terecht in de Correspondent-app. Ontdek 500+ shows en verhalen en ga in gesprek met je favoriete correspondenten. Download de app snel in de app-store! Geen lid? Maak ook onafhankelijke journalistiek mogelijk en krijg toegang tot de app: corr.es/wordlid. ******

Muziek:
Black Gold 360 - Seven Layers of Oak
Featuring
Lucas Dols: Bas
Daan Herweg: Piano
Teus Nobel: Trompet
Bob Roos: Drums
open.spotify.com/track/0wmYKBMCPX…da20743b64f44f9a

Rudi & Freddie’s Grote Verkiezingsshow: in gesprek met Dilan Yeşilgöz-Zegerius

En dan nu de grote vraag: welke partij moet het worden? De afgelopen weken voelden we zes lijsttrekkers stevig aan de tand in een podcast die de geschiedenis ingaat als 'de saaiste verkiezingspodcast van 2023'. In deze bonusaflevering reflecteren we samen met politicoloog en journalist Simon van Teutem op de geleerde lessen.
We hebben het over klimaat en migratie, over macht en tegenmacht, en voor de trouwe fans hebben we het natuurlijk ook nog even over precisiefermentatie. Bovendien bespreken we de politieke kopstukken: wat wilde Frans Timmermans nu bereiken met zijn aanval op Rob Jetten en D66? En waarom wil Omtzigt het vooral hebben over hoe we beslissingen nemen, in plaats van welke beslissingen we zouden moeten nemen?
Inmiddels zijn ook de doorrekeningen van de verkiezingsprogramma's door het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving beschikbaar, waar we natuurlijk zijn ingedoken. Want hoe financiert Volt dat basisinkomen voor iedereen eigenlijk? En wat is de VVD daadwerkelijk van plan met ontwikkelingssamenwerking?
Tot slot hebben we het nog over de lessen die Simon leerde tijdens het maken van zijn grote Stemgids, en wat hij het meest miste in alle programma's (waarom zo weinig aandacht voor de schreeuwende personeelstekorten, en voor het mbo?). Mocht je hierna nog steeds niet weten wat je moet stemmen, dan is er aan het einde van de podcast voor jou ons stemadvies. Maar wat ook je doet: ga stemmen!

****** Voor de beste en meest privacyvriendelijke luisterervaring kun je terecht in de Correspondent-app. Ontdek 500+ shows en verhalen en ga in gesprek met je favoriete correspondenten. Download de app snel in de app-store! Geen lid? Maak ook onafhankelijke journalistiek mogelijk en krijg toegang tot de app: corr.es/wordlid. ******

Muziek:
Black Gold 360 - Seven Layers of Oak
Featuring
Lucas Dols: Bas
Daan Herweg: Piano
Teus Nobel: Trompet
Bob Roos: Drums
open.spotify.com/track/0wmYKBMCPX…da20743b64f44f9a

Rudi & Freddie's Grote Verkiezingsshow: stemadvies op de valreep

Luisteraars! Het blijkt lastig te accepteren dat mensen vooral op een anti-immigratiepartij als de PVV stemmen, omdat ze tegen immigratie zijn. 

Neem ter illustratie een column van collega Arjen van Veelen van dit weekend, waarin de PVV-stem als een proteststem wordt neergezet. 'Ze zeiden dat ze zich verweesd voelden; we schrapten hun buslijnen,' schreef Van Veelen. 'Ze zeiden dat ze ontworteld raakten; we flexibiliseerden hun banen. Ze mompelden dat ze vereenzaamden; we verhoogden hun parkeertarieven, verkochten hun huisarts aan de hoogste bieder en verpatsten halve woonblokken aan Blackstone. Ze vroegen om waardige banen; we gaven ze na tien jaar flexibele dienst een doosje Merci.'

Het is een these die eigenlijk iedere verkiezingsoverwinning van een rechts-populistische partij weer boven komt drijven: mensen stemmen op de PVV uit protest, niet uit overtuiging. Maar wat klopt daar eigenlijk van? 

Weinig, blijkt uit bergen aan politicologisch onderzoek. Een stem op een anti-migratiepartij wordt toch vooral verklaard doordat mensen tegen migratie zijn. Tegelijkertijd waren er altijd al mensen die tegen migratie waren, misschien nog wel meer in het verleden dan nu. Dus hoe kan het dat anti-migratiepartijen nu pas zo succesvol zijn geworden?

Van Veelens column snijdt ook een reëel punt aan: hoogopgeleiden hebben het in dit land voor het zeggen. De opvattingen van laagopgeleiden worden veel minder vaak vertaald in beleid, dan die van hoogopgeleiden. Een interessant voorbeeld: er is een enorme meerderheid van de laagopgeleiden voor verlaging van de pensioenleeftijd (wel 90 procent voor mensen met enkel primair onderwijs), maar die discussie is door de politiek gesloten verklaard. Het leenstelsel – een maatregel waarvoor wél steun was onder laagopgeleiden en weerstand bij hoogopgeleiden – werd dankzij een succesvolle lobby van hoogopgeleiden wel weer afgeschaft. 

Kortom: in deze podcast weer een uur aan amateur-politicologie!

Leesvoer bij deze aflevering
• De column 'Wakker worden in een guur land' van Arjen van Veelen (https://corr.es/a1f584)
• Een interview van de VPRO waarin Max van Weezel met voormalig CD'er Hans Janmaat spreekt. (https://corr.es/ef80cc)
• De paper 'Why Some Anti-Immigrant Parties Fail and Others Succeed: A Two-Step Model of Aggregate Electoral Support' van Wouter Van Der Brug, Meindert Fennema en Jean Tillie. (https://corr.es/37d46a)
• Een fragment waarin Paul Witteman aangeeft dat Hans Janmaat bij de VARA geen “fair kans” gekregen heeft en dat ze dat zo weer zouden doen. (https://corr.es/18182a)
• 'Cordon sanitaire kan wel degelijk effectief zijn', een opiniestuk van Léonie de Jonge. (https://corr.es/37f9e3)
• Een onderzoek van Wouter Schakel en Daphne van der Pas over onderwijsongelijkheid en beleid. (https://corr.es/bbec6b)

Zoals altijd kun je je opmerkingen en suggesties met ons delen via rudienfreddieshow@decorrespondent.nl

Nee, een stem op de PVV is geen ongerichte middelvinger

Luisteraars! Bij De Rudi & Freddie Show geen top-vijflijstjes van favoriete boeken en gebeurtenissen. Nee, juist een zalig contra-seizoensmatig gesprek over de gevolgen van ondraaglijke hitte!
Het is in economische analyses van klimaatverandering steevast de grootste kostenpost: de toename van het aantal hittedoden. Dankzij klimaatverandering zal het vaker zo heet worden in de zomer dat mensen voortijdig het leven laten.
Ik (Jesse) las afgelopen zomer veel onderzoek van epidemiologen en economen over de gevolgen van niet-optimale temperaturen voor de mortaliteit (je ziet: ik zit al lekker in het jargon!). En de eerlijkheid gebiedt te zeggen: dat stelde eigenlijk behoorlijk gerust.
Uit een groot onderzoek in het toonaangevende medische tijdschrift The Lancet blijkt bijvoorbeeld dat wereldwijd vooralsnog meer mensen dood gaan door kou (4,6 miljoen) dan door hitte (489.000). Dankzij de opwarming van de aarde in de afgelopen twintig jaar is het aantal aan hitte gerelateerde doden toegenomen, maar het aantal aan kou gerelateerde doden is sneller afgenomen. Netto zijn er dankzij de klimaatverandering tot nog toe minder doden gevallen door niet-optimale temperaturen.
Maar dat betekent nog niet dat dit bij toekomstige opwarming nog steeds zo zal zijn. Epidemiologen komen met sombere prognoses, waarin bij stevige klimaatopwarming ongeveer evenveel aardbewoners zullen sterven door aan temperatuur gerelateerde sterfte als nu door luchtvervuiling.
Maar wie onder de motorkap kijkt van dit epidemiologische onderzoek, ziet dat er uit wordt gegaan van extreem pessimistische (en volstrekt onrealistische) klimaatscenario's. En dat er bovendien helemaal geen rekening wordt gehouden met het aanpassingsvermogen van mensen!
We zullen volgens deze onderzoeken rustig stil blijven zitten terwijl de hitte over ons heen raast. Maar alles wijst erop dat we dat helemaal niet doen, en niet gaan doen. Zo is in Houston (Verenigde Staten) een dag van meer dan 32 graden Celsius inmiddels 90 procent minder dodelijk dan in de jaren zestig.

Leesvoer bij deze aflevering:
•	&apos;Global, regional, and national burden of mortality associated with non-optimal ambient temperatures from 2000 to 2019: a three-stage modelling study&apos; van Qi Zhao et al. (https://corr.es/97042f)
•	Het nieuwste rapport van het IPCC: &apos;AR6 Synthesis Report: Climate Change 2023&apos;. (https://corr.es/f77c15)
•	&apos;Projections of temperature-related excess mortality under climate change scenarios&apos; van Antonio Gasparrini et al. (https://corr.es/59debb)
•	Een uitleg van de klimaatscenario&apos;s (SSP&apos;s) waar we aan refereren kun je hier vinden. (https://corr.es/2774df)
•	Valuing the Global Mortality Consequences of Climate Change Accounting for Adaptation Costs and Benefits&apos; van o.a. Tamma Carleton. (https://corr.es/a5c8d1)

Zoals altijd kun je je opmerkingen en suggesties met ons delen via rudienfreddieshow@decorrespondent.nl.

Heet, heter, heetst – toch sterven we nog altijd meer door kou dan door hitte

Luisteraars! We waren er een poos helemaal klaar mee, nadat de overheid in de jaren zeventig een stervend scheepswerf in Rotterdam overeind poogde te houden – miljarden guldens door het putje. Maar het is weer helemaal terug: industriepolitiek, ofwel een overheid die richting geeft aan wat voor bedrijvigheid ze in het land wil door winnaars te kiezen.
Want naast fiasco's met zombiescheepsbouwers hebben we er ook enkele van onze succesvolste sectoren en bedrijven aan te danken. ASML kreeg in zijn prille jaren tientallen miljoenen aan overheidssteun, de tuinbouwsector ontving goedkoop gas, DSM staat voor De Nederlandse Staatsmijnen ('nuff said), en zo kunnen we nog wel even doorgaan.
Dus: hoe ziet die nieuwe industriepolitiek eruit? We spreken met Rinke Zonneveld, de CEO van InvestNL, een staatsparticipatiemaatschappij die vier jaar geleden een zak met 1,7 miljard euro belastinggeld meekreeg, om te investeren in riskante bedrijven die het in de markt niet rooien.
Wie kijkt naar de investeringen van InvestNL, ziet dat er in een wilde verscheidenheid van sectoren wordt geïnvesteerd: kweekvlees (gaaf!), fotonica (wat?), quantumtech (hoe?), scanning probe microscopy (tuurlijk!). Klinkt allemaal gaaf, maar als je in zoveel verschillende sectoren zit, kun je dan wel echt doorgronden of de techniek hout snijdt?
En hoe ziet Zonneveld de verhouding tussen diversificatie (investeren in zoveel mogelijk verschillende technologieën omdat je nooit weet wat gaat lukken) en specialisatie (investeren in enkele technologieën zodat je er echt goed in wordt)?
InvestNL is ook een warm pleitbezorger van een inheemse zonne-industrie: zelf cellen en panelen maken, misschien zelfs zelf silicium destilleren en wafers snijden, om onze afhankelijkheid van China te verminderen. De overheid zou een 'level playing field' moeten creëren (lees: Chinese panelen de tyfus belasten). Moeten we dat wel willen als Nederlandse fabrikanten zelfs in het beste geval nog de helft duurder zijn dan de Chinese concurrentie?

Leesvoer bij deze uitzending
•	Groeibriljant: Faillissement dreigde voor ASML&apos;, een artikel uit het Eindhovens Dagblad.(https://corr.es/03a7a8)
•	Een gesprek tussen Rinke Zonneveld en Michael Jackson, dat je terug kunt lezen op Innovation Origins: &apos;De verwachtingen zijn hooggespannen, maar Europa’s deep tech ambities hebben nog wat drempels te nemen&apos;. (https://corr.es/6dae21)
•	Het RSV-drama (1984), een documentaire over het ontstaan van de RSV-affaire (https://corr.es/be9d0c)
•	De paper &apos;The Spread of Improvement: Why Innovation Accelerated in Britain 1547-1851&apos; (2017) van Anton Howes. (https://corr.es/ff3ecd)

Zoals altijd kun je je opmerkingen en suggesties met ons delen via rudienfreddieshow@decorrespondent.nl.

Nederland doet het weer: investeren in industrie. Deze man mag 2 miljard belastinggeld verdelen

Ha luisteraars! Eiiiiigenlijk zouden we Hannah Prins en Jantijn Anema van Extinction Rebellion in de podcast hebben. Eén van hen werd geveld door afschuwelijke pestilentie. 

Dus hebben we in plaats daarvan deze week een gouwe ouwe uit de archieven geplukt: ons interview met Diederik Samsom. Hij kondigde vorige week zijn vertrek aan bij de Europese Commissie, dus wat dat betreft nog een actueel haakje ook! 

Samsom was stafchef voor Frans Timmermans, en daarna Wopke Hoekstra. en dus eigenlijk de topambtenaar die leiding gaf aan de Europese Green Deal. 

We hadden het met Samsom over Ecodesign: de geweldig gave richtlijn die onze stofzuigers, warmtepompen en lampjes zuiniger maakt. We hadden het over de Groningse gasbel: moet dit taboe geslecht worden? We hadden het over het prijsplafond voor elektriciteit. We hadden het over niet-gehaalde ambities die worden bestreden met nog hogere ambities. 

We hadden het over de waterstofambities van de Europese Commissie: kostbare energieverspilling of bittere noodzaak? En we hadden het over het verschil tussen Europa en Den Haag – hoe de medialuwte het ook mogelijk maakt meer over de inhoud te praten.

Luister terug: waarom Diederik Samsom in Brussel veel meer voor elkaar kreeg dan in Den Haag

Luisteraars! De laatste keer dat Matthijs Korevaar in De Rudi & Freddie Show zat, kwam hij met relativerende noten over de woningmarktmalaise: in de Gouden Eeuw was het erger. Nu heeft hij zijn neus uit de muffe boeken getrokken en is hij teruggekeerd naar onze eeuw, daar blijkt ook het nodige over te zeggen.

We hebben het over de laatste woningmarktplannen van demissionair minister van Volkshuisvesting Hugo de Jonge. De Jonge heeft de afgelopen jaren een schot hagel van beleid afgevuurd op de woningmarkt, en dan met name op de vrije huursector (ongeveer 8 procent van het woningbestand). Er was al opkoopbescherming, hogere overdrachtsbelasting, meer box-3-heffing, nu komt daar nog bij: de Wet betaalbare huur, waarmee de huren in de vrije sector omlaag worden verordonneerd.

Is dat een goed idee? Op het oog is het in ieder geval sympathiek: verhuurders de woningmarkt uitjagen, zodat starters weer een woning kunnen kopen. Helaas impliceert het bestaan van een verhuurder ook een huurder. En uit Korevaars onderzoek blijkt: in huurwoningen wonen vaak meer mensen met een lager inkomen, dan in koopwoningen.

Zie de woningmarkt als een stoelendans met veel te weinig stoelen: het gevolg van de Wet betaalbare huur is dat er meer stoeltjes gereserveerd zullen worden voor de beter bedeelden, die ook nog eens minder geneigd zijn de stoeltjes te delen met anderen. Lekker dan!

Sowieso: schiet het op als we elke keer beleid verzinnen voor degene die geen stoeltje wist te bemachtigen in de stoelendans, waardoor iemand anders weer geen stoeltje krijgt, waarvoor we dan ook weer beleid gaan verzinnen? Heeft iemand misschien nog ideeën om er wat stoeltjes bij te zetten!?

En dan is er nog een bonus: wat kunnen we leren van de verkoop van prestigieuze baantjes in prerevolutionair Frankrijk (wilt u de hoogste rechter worden van Parijs: kost je 500 franc!)? Niet veel, maar leuk is het wel.

Zoals altijd kun je je opmerkingen en suggesties met ons delen via rudienfreddieshow@decorrespondent.nl.

Leesvoer bij deze aflevering:
- Het nog ontoegankelijkere gesprek dat Jesse en Matthijs in 2020 voerden: 'Het is nu moeilijk een huurhuis te vinden, maar in de Gouden Eeuw was het nóg moeilijker'. (https://corr.es/3a4503)
- De publicatie 'Roofs or Ceilings? The Current Housing Problem' (1945) van Milton Friedman en George Stigler. (https://corr.es/a64d0c)
- Deze recente column van correspondent Tim 'S Jongers: 'Bestaanszekerheid is geen geldkwestie.' (https://corr.es/3526bd)
- 'Morele ambitie', het nieuwste boek van Rutger, kun je al reserveren via onze kiosk. (https://corr.es/79a30c)

Dankzij de wet die huren betaalbaar moet maken, krijgen vooral mensen met meer geld een huis

Luisteraars! Rutger werd de afgelopen jaren dikwijls zwetend wakker, na een droom over een man in de avondzon bij zijn tweede huisje op Vlieland; met een verzadigde zucht slaat de man De meeste mensen deugen dicht, neemt nog een nipje van zijn chablis en constateert tevreden dat we in een zalig land leven. De meeste mensen deugen: een prachtig boek om passief te ondergaan.

Rutgers nieuwste boek 'Morele ambitie. Stop met het verspillen van je talent en maak werk van je idealen' zou je kunnen lezen als een reactie op dit schrikbeeld. Hier luidt de boodschap namelijk vooral: nee, je bent niet goed zoals je bent. De beter bedeelde Nederlander behoort tot de meest geprivilegieerde groep op aarde, maar slijt zijn dagen vaak in banen van beperkte maatschappelijke merite. Mensen zouden veel meer kunnen en moeten doen met hun schaarse tijd en talent. Mocht dat nou een tikje evangeliserend klinken: tsja, dat ís het ook!

Het boek staat boordevol met voorbeelden van mensen die goed doen of deden, en wat we daarvan kunnen leren. Over de waarde van kleine groepen van toegewijde burgers (beter bekend als sektes) die zich inzetten voor de goede zaak. Bijvoorbeeld de quakers, een malle cult van christenfundamentalisten, maar wel een die aan de basis stond van de antislavernijbeweging, en er uiteindelijk in zou slagen de Britse slavenhandel af te schaffen (op een moment dat die op z’n meest winstgevend was!).

Het boek gaat over mensen die omvangrijke, oplosbare en onderbelichte problemen oppakken. Neem loodvergiftiging: een omvangrijk probleem waar miljoenen mensen aan doodgaan, dat eenvoudig oplosbaar is (haal het uit benzine, verf, leidingen), en wat compleet onderbelicht is (noem mij één goed doel dat zich bezighoudt met lood).

En tot slot, gezien het pleidooi voor sektes in hoofdstuk, zat het er al een beetje aan te komen, maar Rutger voegt de daad bij het woord en heeft een 'school voor morele ambitie' in oprichting: mensen weglokken van hun bestaande baan om hun talent in te zetten voor de goede zaak. Hij vertelt erover!

Leesvoer bij deze aflevering:

• ‘Socially Useless Jobs’, een paper van Robert Dur en Max van Lent. (https://corr.es/95b2eb)
• ‘Een serieus gesprek over mensen met bullshitbanen’, een aflevering van De Rudi & Freddie Show waarin we spraken met econoom Robert Dur. (https://corr.es/47819f)
• ‘Maak kennis met het Zweinstein voor wereldverbeteraars (waarschuwing: het is makkelijker om binnen te komen bij Harvard of Oxford)’, een eerder verschenen stuk van Rutger. (https://corr.es/ffc915)
• ‘Niemand die naar de grootste bron van dierenleed omkijkt, behalve één Mexicaanse vastgoedbankier’, een artikel van correspondent Tamar Stelling over het werk van ondernemer Andrés Jiménez Zorrilla. (https://corr.es/6e5bc8)
• ‘De vele nederlagen van de antislavernijbeweging (en wat we daar vandaag nog van kunnen leren)’, een stuk van Rutger over de afschaffing van de slavernij. (https://corr.es/017ad1)

Zoals altijd kun je je opmerkingen en suggesties met ons delen via rudienfreddieshow@decorrespondent.nl.

Stop met het verspillen van je talent en DOE WAT (een gesprek met Rutger over zijn nieuwe boek)

Luisteraars! Het was in mei 2021 een historische uitspraak: Shell moet de uitstoot van broeikasgassen veel sneller terugbrengen. Natuurlijk kwam daar een hoger beroep over, waarvan deze week de zitting is. 

Vlak na de uitspraak namen wij een podcast op met correspondent Jelmer Mommers, die de zaak nauwgezet had gevolgd. Zelfs was ik (Jesse) tamelijk kritisch: als Shell minder olie en gas produceert, springen andere bedrijven dan niet in dat gat? En is het wel logisch om één bedrijf een verplichting op te leggen die eigenlijk voor de hele wereld zou moeten gelden? 

Jelmer legt uit waarom hij tóch denkt dat deze uitspraak goed is, en de transitie naar een duurzame wereld zal versnellen. In de aanloop naar het hoger beroep het terugluisteren waard!

Shell moet zijn uitstoot verlagen, maar gaat in beroep. Hoe zat het ook alweer met dat vonnis?

Luisteraars! De compensatieregeling voor gedupeerden van de toeslagenaffaire is een compleet fiasco. 'Ik sluit niet dat we hier nog eens een parlementaire enquête over krijgen,' zei Peter Heijkoop, wethouder te Dordrecht en kopstuk bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten, deze week in een interview met Algemeen Dagblad.
Ik (Jesse) begrijp wel wat hij bedoelt. Waar eerder naar de kleinste fouten werd gespeurd om grote bedragen aan toeslagen terug te vorderen, wordt nu naar de minste aanleiding gezocht om grote bedragen aan compensatie uit te keren. 
Het is makkelijk om achteraf te constateren dat het uit de hand is gelopen. Het is wat zinniger om dat te constateren op het moment dat belangrijke beslissingen worden gemaakt. En de compensatieregeling is rijp voor een contracyclisch geluid. 
De ervaring van de meest ernstig gedupeerden is inmiddels maatgevend gemaakt voor de hele groep van zo'n 33.000 gedupeerden. Maar wat doorgaat voor 'gedupeerde' heeft soms nauwelijks verband met daadwerkelijke dupering. Een boze brief – waarbij niks is teruggevorderd – geeft inmiddels ook al recht op enorme bedragen en compensatie.
Wie is aangemerkt als gedupeerde van de toeslagenaffaire heeft namelijk recht op 30.000 euro, kwijtschelding van alle publieke schulden (waaronder studiefinanciering, belastingschulden en zorgverzekeringsschulden), kwijtschelding van private schulden, 2.000 en 10.000 euro voor elk kind, 10.000 euro voor ex-partner. Daarnaast is er nog recht op een integrale beoordeling (waarbij nog meer dan 30.000 euro kan worden verkregen), en een ruimhartige beoordeling van de 'werkelijke schade' (waarbij nog eens bedragen van meer dan 100.000 euro naar gedupeerden kan gaan). 
Staat dit nog in enige verhouding tot de geleden schade? De laatste keer dat ik over de compensatieregeling schreef, in 2022, zou het nog zo'n 5 miljard euro kosten – dat is inmiddels opgelopen tot 7,2 miljard euro, waarbij er in stukken voor de formatie gewag wordt gemaakt van tegenvallers van nog eens 1 tot 2 miljard euro. Er werken straks 2.350 mensen bij de herstelorganisatie, terwijl er in 2013 bij Belastingdienst/Toeslagen slechts 600 man werkten. 
De politiek blijkt onmachtig om het tij te keren. Sterker nog: de regeling loopt alleen maar verder uit de klauwen, dankzij onmogelijke beloftes en onwerkbare eisen. 

Leesvoer bij deze aflevering:
•	‘Na de toeslagenaffaire is nu de compensatie-affaire in de maak (en weer wil niemand het horen)’, een stuk dat Jesse eerder schreef over de compensatieregeling. (https://corr.es/965e95)
•	De boetefabriek, het recent verschenen boek van Merel van Rooy over de verkeersboetewet Mulder. (https://corr.es/4a74ce)
•	Een interview van Charlotte Huisman met wethouder Peter Heijkoop: ‘Gemeenten voelen zich soms een pinautomaat voor de wensen van toeslagenouders.’ (https://corr.es/c28c4c)

De compensatieregeling voor de toeslagenaffaire is een compleet fiasco

Luisteraars! Het was een koude dag in november, toen ik (Jesse) het boek Je bent jong en je wil wat toekomst van Hannah Prins en Jantijn Anema (beiden bekend van Extinction Rebellion) kreeg toegestuurd. Vol interesse begon ik te lezen, tot ik op pagina 26 opeens mijn eigen naam zag prijken tussen een VVD-Kamerlid en de ceo van Corendon (foute boel!).
Ik herkende mij niet in het geschetste beeld.
Een aardige aanleiding dus om het rebellenduo uit te nodigen voor onze podcast! Want wat denken zij dan bij de toch tamelijk indrukwekkende cijfers over de opmars van hernieuwbare energie? Gloort daar dan geen enkele hoop? 'In de komende jaren is groene groei een illusie', schrijven ze. Is dat zo? En zo ja, waarom dan?
Waar ik me blijkbaar wat te optimistisch uitliet over de energietransitie, daar kunnen we Prins niet verdenken van hoopgevende geluiden. In interviews wordt door haar steevast gewezen op de naderende ecologische ondergang. En in het meest recente IPCC-rapport zouden we kunnen lezen dat 'de mensheid misschien het einde van de eeuw niet gaat redden'. Het is nogal wat, maar klopt het ook? 
Bovendien, is het als communicatiestrategie eigenlijk wel verstandig steeds te wijzen op de klimaatkladderadatsch? Valt er niet – juist nu! – een opbeurender verhaal te vertellen?

Leesvoer bij deze aflevering:
•	Hannah Prins zei in de podcast van de JOVD dat we &apos;minimaal in 2100 – en dit zijn dus  conservatieve inschattingen – naar 1,5 tot 2 meter zeespiegelstijging&apos; gaan. Maar uit het KNMI Klimaatsignaal 2021 (pp. 26-31) blijkt dat 1,5 tot 2 meter zeespiegelstijging mogelijk is in een SSP5-RCP 8.5-scenario (waarin de aarde 4,5 graad opwarmt, omdat we alle koolreserves die er zijn gaan verstoken, de bevolking enorm groeit, en de wereldeconomie vertienvoudigd), daarbinnen dan de 10 procent kans op de hoogste zeespiegelstijging, en daarbij ook nog eens uitgaan van Antarctische ijskapinstabiliteit (een speculatief kantelpunt). (https://corr.es/ab71d4)
•	In hun boek schrijven Hannah en Jantijn dat &apos;het smeltwater [van Antarctica] de zeespiegelstijgingstijging in de komende eeuwen al kan doen oplopen tot 15 meter&apos;. Daarvoor citeren ze een paper getiteld &apos;Contribution of Antarctica to past and future sea-level rise’. Volgens dit paper kan de smelt van Antarctica in SSP5-RCP8.5 (wederom: 4,5 graden opwarming, alle koolreserves wegstoken) een zeespiegelstijging tot 15 meter veroorzaken in 2500. Bij 2 graden opwarming blijft het volgens het paper beperkt tot 0.23 meter. (https://corr.es/3582c0)
•	In de podcast ging het over de gevolgen van klimaatverandering voor de voedselvoorziening. Sinds de jaren zestig is de aarde met 1,2 graden opgewarmd. Het IPCC laat weten dat door klimaatverandering de oogsten van tarwe (-4,9 procent), mais (-5,9 procent) en rijst (-4.2 procent) zullen afnemen. In dezelfde periode zijn de opbrengsten van tarwe (+218%), mais (+196%) en rijst (+147%) echter enorm toegenomen. Daaruit valt op zijn minst op te maken dat verbeteringen in irrigatie, (kunst)mestgebruik, mechanisering, verdeling, pestbestrijding en ga zo maar door,  vooralsnog een grotere impact hebben op de opbrengsten dan klimaatverandering. (https://corr.es/643fc4)
•	Je bent jong en je wil wat toekomst, het boek waarin Hannah Prins en Jantijn Anema betogen dat een radicale aanpak nodig is in de strijd tegen klimaatverandering. (https://corr.es/e74ffa)
•	&apos;Zelfs optimisten zijn te pessimistisch: schone energie wordt spotgoedkoop’, een eerder gepubliceerd artikel van Jesse over wat er allemaal goed gaat bij het oplossen van het klimaatprobleem. (https://corr.es/1fd653)
•	Niet het einde van de wereld, van datawetenschapper Hannah Ritchie. Een boek dat stelt dat we voor een enorme uitdaging staan op het gebied van klimaat, maar dat veel van de problemen wel oplosbaar zijn. (https://corr.es/13bd5f)
Heb je nog suggesties of opmerkingen? Deel die dan met ons via rudienfreddieshow@decorrespondent.nl.

Komt de grote klimaatapocalyps? Een bij vlagen ongemakkelijk gesprek met twee XR-activisten

Luisteraars! Nu er een rechtse meerderheid in de Tweede Kamer is, moet die zich natuurlijk ook laten gelden op energiegebied. Waar het vorige kabinet al voornemens was twee kerncentrales te bouwen, is er nu een motie aangenomen om er maar liefst vier te bouwen: in ieder geval de plannen gaan al exponentieel!
Is dit nou wel zo verstandig? Ik (Jesse) zal maar kleur bekennen: een nieuwe kerncentrale bouwen is peperdure rechtse identiteitspolitiek. Toegegeven, er zijn een heleboel slechte argumenten tegen kernenergie (dat het vreselijk onveilig is bijvoorbeeld). En zoals België en Duitsland prima werkende kerncentrales voortijdig sluiten is absolute waanzin. Maar... de kosten van kerncentrales, zeker de meest recent gebouwde kerncentrales in Europa en de Verenigde Staten, zijn schrikbarend.
Geen private partij die geld wil lenen aan een financieel zwart gat: kerncentrales worden alleen gebouwd als de overheid de omvangrijke risico's afdekt. Wat dat betreft is het opmerkelijk dat juist deze bij uitstek staatsgeleide energiebron zo populair is bij liberalen.
Er zijn zat goedkope koolstofvrije alternatieven
Waar je in de jaren tachtig nog kon zeggen dat er geen koolstofvrij alternatief bestond voor kernenergie, is dat alternatief er nu wel (zon, wind, batterijen). Deze alternatieven worden bovendien met de dag goedkoper, terwijl kerncentrales juist de wetten der technische vooruitgang tarten door almaar duurder te worden.
Het contrast tussen zon en kernenergie kan dan ook bijna niet groter. Zonnepanelen zijn kleinschalig en modulair: een soort Duplo, waar je blokje voor identiek blokje een veld mee kunt volleggen. Kerncentrales zijn energiekathedralen, met tienduizenden speciaal op maat gemaakte onderdelen. En van kathedralen weten we dat ze altijd duurder worden en zelden op tijd af komen. De belangrijkste opgave is dus om de kosten omlaag te brengen.
Voorstanders van kernenergie hebben hierbij een vast repertoire van argumenten. We moeten juist meer kerncentrales bouwen; als je steeds maar één uniek project doet, dan is het natuurlijk altijd duur. We moeten kleine, modulaire reactoren bouwen, waardoor kerncentrales meer op Duplo gaan lijken. We moeten de milieuhippies met hun domme regulering de mond snoeren. Helemaal onwaar is het allemaal niet, maar het gaat kernenergie niet redden.
Leesvoer bij deze aflevering
•	&apos;Waarom megaprojecten misgingen, misgaan en blijven misgaan&apos;, een recent verschenen artikel van correspondent Michiel de Hoog. (https://corr.es/44cccd)
•	The costs of the nuclear power sector (2012), een rapport van de Franse Rekenkamer. (https://corr.es/a5f8f1)
•	De Scenariostudie kernenergie (2022) van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. (https://corr.es/fc4e6a)
•	&apos;Better late than never, but never late is better: Risk assessment of nuclear power construction projects&apos; (2018), een artikel van Portugal-Perreira en anderen. (https://corr.es/307519)
Zoals altijd kun je suggesties en opmerkingen met ons delen via rudienfreddieshow@decorrespondent.nl.

Kerncentrales bouwen? Peperdure rechtse identiteitspolitiek

Luisteraars! 'Ik zou nou eens iets willen opschrijven waar ik langer dan twee minuten over heb nagedacht’, verzuchtte onze gast Diederik Samsom eens tegen een naaste medewerker. Veel Nederlanders zullen hem kennen uit die periode, als partijleider van de PvdA.
Maar eigenlijk – en het is geen fotofinish! – was hij in zijn laatste functie veruit het meest invloedrijk. Samsom was de afgelopen jaren als kabinetschef verantwoordelijk voor het klimaat- en milieubeleid van de Europese Unie, in een tijd waarin er heel veel klimaat- en milieubeleid werd gemaakt.
Samsom vertelt over het verschil tussen Den Haag en Brussel, waar je weliswaar langer dan twee minuten kunt nadenken voor je een beslissing neemt, maar waar het gebrek aan belangstelling voor die enorme beslissingen het toch ook weer ongemakkelijk maakt.
We hebben het over de energiecrisis, en hoe we – tegen de verwachtingen in – onze gasafhankelijkheid van Rusland in een ongekend tempo wisten af te bouwen.
We hebben het over de spectaculaire kostendalingen van elektrische auto's en zonnepanelen: zelfs groene politici menen het zich nu te kunnen permitteren om op te roepen tot invoerheffingen op Chinese waren! Maar is dat wel verstandig?
We hebben het over de wat schizofrene houding van de Europese Commissie ten aanzien van de landbouw. Moeten we nou land besparen met intensieve landbouw, zodat we meer grond terug kunnen geven aan de natuur? Of moeten we juist land delen met de natuur door biologische landbouw?
Samsom vertelt hoe hij in het Saoedische paviljoen op een klimaattop poogde de Saoedi's te overtuigen te stoppen met fossiele brandstoffen (succes!). En over de komende verkiezingen, die volgens Samsom – ondanks alle modieuze analyses – niet gewonnen zullen worden door rechts-populisten en geen dramatisch andere uitslag gaan geven (iets met Spaanse liberalen).
O ja, en wist u dat er dankzij de Kaderrichtlijn Water in 2027 he-le-maal niks meer kan in Nederland? Wij ook niet.
Kortom, gaat dat luisteren!

De Europese Verkiezingsshow met Robbie & Freddie: in gesprek met Diederik Samsom

Luisteraars! Wat is Europeser dan het Songfestival en idealistischer dan Rutger Bregman? Juist, ja: Volt. De enige ‘pan-Europese partij’ die meedoet met de Europese verkiezingen. Haar inzet: een federaal Europa, waarin we straks niet alleen op een Nederlandse afgevaardigde kunnen stemmen, maar op een Europeaan naar keuze!

Wij, Robbie en Freddie, spreken de co-lijsttrekkers Reinier van Lanschot (34) en Anna Strolenberg (28), die niet alleen heel jong maar ook heel bevlogen zijn (dat ze met z’n tweeën zijn, is daar een voorbeeld van: geen toeval, maar een kwestie van principe – ze zijn voor eerlijke representatie van man en vrouw op de lijst).

We spreken over de ontstaansgeschiedenis van Volt (een gekke Italiaan met een gek plan) en over Europa tussen droom en daad. Want, ook al is Volt pro-Europa, ze is ook kritisch op hoe Europa nu georganiseerd is: te weinig democratisch en te veel vanuit het nationale belang. Kan dat anders? En is dat nodig? Want is het niet juist ook de kracht van Europa dat ze niet voortdurend meewaait met de electorale wind van de dag?

We spreken ook over Volts grootse plannen: van een basisinkomen voor iedere Europese burger (jawel) tot haar droom van een hogesnelheidstrein langs iedere Europese stad met meer dan honderdduizend inwoners. Klinkt fantastisch. Maar kan het ook? Of is dat toch een beetje peperduur wensdenken?

Kortom, genoeg food for thought en voer voor discussie!

De Europese Verkiezingsshow: in gesprek met Reinier van Lanschot en Anna Strolenberg (Volt)

Luisteraars! Het is de tweehonderdste aflevering van De Rudi & Freddie Show (tenminste, als je trailers en andere kleine prut in ons kanaal meerekent, en dat doen wij!).
En het is ook de laatste aflevering, want Rutger gaat de podcast verlaten. Het komende jaar verhuist hij naar New York, voor de internationale lancering van zijn boek en... om een Amerikaanse tak van The School for Moral Ambition te beginnen.
Een mooi moment om te reflecteren op acht jaar (!) Rudi & Freddie Show.
Hoe komen we eigenlijk aan die vreselijke naam? Hoe slecht waren die eerste podcasts? Waarover zijn we anders gaan denken? Wat waren memorabele afleveringen? En: wat is Rutger allemaal van plan in het Amerikaanse?

Tabee! Of nou ja, niet helemaal, want Freddie gaat hierna door zonder Rudi. Suggesties voor hoe die show moet heten, mogelijke gasten, opmerkingen, aanmerkingen en doodsbedreigingen mogen naar jesse@decorrespondent.nl!

Lees- en luistervoer bij deze aflevering:
- We begonnen de podcast ooit met een aflevering over het basisinkomen, bullshitbanen en de toekomst van werk (https://corr.es/635207)
- Iets later leerden we je hoe belastingontwijking en -ontduiking nou eigenlijk werkt (https://corr.es/c1a127)
- We zwaaiden met de zwarte vlag (https://corr.es/4cafa8)
- En vroegen ons hardop af waarom Vlaanderen eigenlijk zo&apos;n rommeltje is (https://corr.es/9ead7a)
- Maar we spraken ook Maarten van Rossem over de stand van het land (https://corr.es/218318)
- Bedachten ons met Roanne van Voorst dat het eten van dieren wellicht snel achterhaald zal zijn (https://corr.es/02f796)
- Diederik Samsom was zelfs twee keer te gast! De eerste keer over hoe hij in Brussel zoveel meer gedaan krijgt dan in ons kikkerlandje (https://corr.es/337c35)
- Én we spraken Esther Gould en Sarah Sylbing (https://corr.es/de5300) over hun docuserie Schuldig (https://corr.es/56c595)
- Jesse schreef het boek &apos;Zo hadden we het niet bedoeld&apos;, over de toeslagenaffaire (https://corr.es/a5f7c0)
- Rutger ken je van &apos;De meeste mensen deugen&apos; (https://corr.es/f5ef3a) en &apos;Morele ambitie&apos; (https://corr.es/f2c562)
- &apos;Waarom arme mensen domme dingen doen&apos; is een eerder verschenen stuk van Rutger (https://corr.es/902644)
- We noemden ook het onderzoek Unconditional cash transfers reduce homelessness (2023) van o.a. Claire Williams over de rol van geld bij dakloosheid (https://corr.es/b740e0)
- The Scout Mindset, een boek van Julia Galef passeerde ook de revue (https://corr.es/3e5a43)

De allerlaatste Rudi & Freddie Show

Welkom bij de eerste aflevering van de Jesse Frederik Show! Waarin Jesse spreekt met topambtenaar Erik-Jan van Kempen, die net een geweldig rapport schreef over... grond. Hij kan ons alles kan vertellen over waarom er te weinig grond is om woningen op te bouwen, en wat we daaraan kunnen doen.

Opname en montage: Julius van IJperen

Probeer De Correspondent nu een gratis maand uit:  decorrespondent.nl/gratismaand

Waarom we niet kunnen bouwen, bouwen, bouwen? Grond, grond, grond.

Voor iedereen die ooit een politieke speech luisterde en dacht: ‘waar gaat dit nou eigenlijk over?’, heeft onderzoeker Jonne Kamphorst het antwoord. Deze week in De Jesse Frederik Show: vage taal als wapen om stemmen te winnen.

Meepraten over deze aflevering? 
Probeer De Correspondent nu een gratis maand uit: decorrespondent.nl/gratismaand

Vage praatjes, meer stemmen: waarom politici het liefst onduidelijk blijven

Deze week in De Jesse Frederik Show: luchtfietserij, jojobeleid en de wonderlijke successen van de energietransitie. Jesse spreekt met Remco de Boer, die er een boek over schreef.

Deze week in De Jesse Frederik Show: luchtfietserij, jojobeleid en de wonderlijke successen van de energietransitie. Jesse spreekt met Remco de Boer, die er een boek over schreef.

Opname en montage: Romanee Rodriguez

Probeer De Correspondent nu een gratis maand uit:  decorrespondent.nl/gratismaand

Hoe Nederland al zijn klimaatdoelen haalde (en toch niemand tevreden was)

In de hele westerse wereld daalt het geboortecijfer. Daar zijn allerlei verklaringen voor, maar vooral één trend is duidelijk: hoe rijker een land wordt, hoe minder kinderen per gezin. Hoe kan dat? In deze aflevering van de Jesse Frederik Show praat ik daarover met econoom Esmée Zwiers.

Probeer De Correspondent nu een gratis maand uit: decorrespondent.nl/gratismaand

Het geboortecijfer opkrikken? Zorg dat kind en carrière te combineren zijn

Je drukt op een knopje en het licht gaat aan. Dat lijkt simpel, maar miljoenen huishoudens van stroom voorzien is behoorlijk complex. In deze aflevering spreek ik daarover met Luuk Veeken, een ware powerduider van stroommarkten.

Leesvoer bij deze aflevering vind je onderaan het stuk op de Correspondent:
https://decorrespondent.nl/15595/welkom-op-de-nederlandse-stroommarkt-waar-je-nu-geld-kunt-verdienen-door-je-koelkast-open-te-laten/be430967-9591-0e7f-0ca8-14698d8cb67e

Gratis een maand lang de correspondent lezen en luisteren? decorrespondent.nl/code/frederik 
Code: Jfdc89

Vragen of opmerkingen? mail naar post@decorrespondent.nl

Welkom op de Nederlandse stroommarkt, waar je nu geld kunt verdienen door je koelkast open te laten

De overheid heeft steeds meer ambtenaren – en dus meer geld – nodig om te functioneren. Hoe kan dat? En hoe verstandig zijn de kabinetsplannen om het mes in de ambtenarij te zetten? In deze Jesse Frederik Show praat ik erover met Roel Bekker, die jaren geleden de laatste poging deed om het ambtelijk apparaat af te slanken.

Maak de boeken van de toekomst mogelijk. Word boekenlid: decorrespondent.nl/boekenlidmaatschap

Vragen of opmerkingen? Mail naar post@decorrespondent.nl

Waarschuwing: een loeiend neoliberale podcast over een efficiëntere overheid

Strategische domheid regeert de politiek. Althans, dat zegt Sander Schimmelpenninck die vandaag te gast is in de Jesse Frederik Show. Maar wat doe je ertegen? Hoog tijd om even over de feiten te babbelen.

Opname: Tom Ruijg
Montage en Sound design: Julius van IJperen
Bestel hier het boek: 
https://kiosk.decorrespondent.nl/products/de-domheid-regeert-sander-schimmelpenninck

En lees hier mijn stuk 'Waarom de PVV zo groot werd (en nee, niet door geschrapte buslijnen, guur neoliberalisme of groeiende ongelijkheid)'  https://decorrespondent.nl/15115/waarom-de-pvv-zo-groot-werd-en-nee-niet-door-geschrapte-buslijnen-guur-neoliberalisme-of-groeiende-ongelijkheid/897154c6-7740-09d3-0e2a-dadab8334d71

Maak ook onafhankelijke journalistiek mogelijk: corr.es/wordlid.

Sander Schimmelpenninck legt het nog één keer uit: het is hartstikke slim om dom te doen

Nog nooit had links zo weinig zetels als nu. Vaak genoemde oorzaken: onbegrip, disinformatie, Nee, de kiezer begrijpt dondersgoed waar links voor staat – en dat bevalt hem niet.

Opname, montage & mixage: Tom Ruijg, Julius van IJperen
Maak ook onafhankelijke journalistiek mogelijk: corr.es/wordlid
Vragen of opmerkingen? Mail naar post@decorrespondent.nl




Waarom links steeds verkiezingen verliest

Spoedwet, noodwet, terugkeerborden: migratie domineert het publieke debat. Zijn er ook oplossingen denkbaar waar redelijk rechts en redelijk links het over eens kunnen worden? Ik bespreek het met mijn collega Maite Vermeulen, aan de hand van twee bangers van boeken.

Opname: Tom Ruijg 
Montage, mixage en sound design: Julius van IJperen

Maak ook onafhankelijke journalistiek mogelijk: corr.es/wordlid

Ranking the migrant: een realistisch gesprek over onorthodoxe migratie-ideeën

Wordt Nederland steeds rechtser? Is links onpopulair geworden door neoliberaal beleid? In deze aflevering van de Jesse Frederik Show duiken we in langlopende kiezersonderzoeken, en bespreken we verrassende conclusies.

Opname: Tom Ruijg
Montage, mixage en sound design: Julius van IJperen

Maak ook onafhankelijke journalistiek mogelijk: corr.es/wordlid

De afgehaakte kiezer is aangehaakter dan ooit

#041. Een nieuwe aflevering van De Rudi & Freddie Show! Dit keer hebben we het over de gevaren van vriendschap, empathie en een overschot aan emotionele betrokkenheid - iets waar Rutger toevallig net over schrijft, en waar Jesse wel ervaring mee heeft.

Over de gevaren van vriendschap, trouw en empathie

Vaak zitten de belangrijkste inzichten verstopt in de saaiste rapporten. Journalist Jesse Frederik diept ze elke twee weken voor je op. Het resultaat: de diepgravendste gesprekken met de deskundigste deskundigen over de grootste thema's van deze tijd. Zet je schrap voor broodnodige nuchterheid in het klimaatdebat, fascinerende lessen over de woningmarkt en tegendraadse visies op de politiek.

Wil jij de show mogelijk maken? Word dan lid van De Correspondent. corr.es/wordlid

De Jesse Frederik Show

Popular tracks