In deze serie denken we na over vragen als: Wat betekent dekolonisatie van de filosofie? Wordt er binnen filosofie onderwijs en onderzoek voldoende aandacht besteed aan niet-Europese perspectieven? Hoe zijn ecologische vraagstukken verbonden met kolonialisme? Hoe zien we dit terug in het begrip 'antropoceen'? Wat kunnen we hiervan leren voor het nadenken over klimaatrechtvaardigheid en herstel? Wat zijn de voorwaarden voor ‘goede gesprekken’ over dekolonisatie en hoe kan de filosofie hieraan bijdragen?

Makers: Yolande Jansen, Soraya Arou-Gouya en Marieke van der Steen.
Edit: Marieke van der Steen, Martha Claeys en Lotte Spreeuwenberg.
Beeld: Greeshma Chauhan en Anne Lucassen.
Muziek: Aga Who van @NamibianTales (www.instagram.com/shishani.music/), Danza pa Baila en Telelé van Vernon Chatlein @vernonchatlein
Mede mogelijk gemaakt door de afdeling Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam.

takeover: FILOSOFIE & DEKOLONISATIE

DEEL 2 van 2
Wat is mannelijk privilege? De Australische filosofe Kate Manne wijdt haar academische carrière aan onderzoek naar misogynie en de vraag waarom patriarchale structuren zo hardnekkig zijn. In deze serie bespreken studenten wijsbegeerte aan de Universiteit Antwerpen haar laatste boek 'Entitled', dat in 2020 in het Nederlands verscheen onder de titel Man en Macht. 

In deze aflevering bespreken de gasthosts de verdeling van huishoudelijke arbeid, genderrollen, werk, en ouderschap. 

Gasthosts: Robbe Embrechts, Petra Mermans, Nikita Oeyen
Gasteditor: Robbe Embrechts
Beeld: Nikita Oeyen

ENTITLED, deel 2: over mannelijk privilege en huishoudelijke arbeid

DEEL 1 van 2
Wat is mannelijk privilege? De Australische filosofe Kate Manne wijdt haar academische carrière aan onderzoek naar misogynie en de vraag waarom patriarchale structuren zo hardnekkig zijn. In deze serie bespreken studenten wijsbegeerte aan de Universiteit Antwerpen haar laatste boek 'Entitled', dat in 2020 in het Nederlands verscheen onder de titel Man en Macht. 

In deze aflevering bespreken de gasthosts mannelijk privilege, kennisproductie, narcisme, gaslighting, en mansplaining. 

Gasthosts: Robbe Embrechts, Petra Mermans, Nikita Oeyen
Gasteditor: Robbe Embrechts
Beeld: Nikita Oeyen

ENTITLED, deel 1: over mannelijk privilege, macht en kennis

Mag een goede wetenschapper ook een activist zijn? Is er plaats aan de academie voor activisme, of moet je als wetenschapper helemaal neutraal zijn. Kan dat überhaupt? Fleur Jongepier (Radboud Universiteit Nijmegen) en Lotte Spreeuwenberg spreken over de praktijk en de theorie.

“Liefde en Revolutie. Een filosofie van activisme” van Lotte Spreeuwenberg is nu te verkrijgen bij de betere boekhandel. Zie ook: https://letterwerk.be/books/liefdeenrevolutie.html

beeld (c) Anne Lucassen

Filosofie en activisme: activisme aan de academie

Beantwoord jij ook soms ‘s avonds nog werkmails? Of zit je in het weekend nog te kauwen op een werkprobleem? We werken alsmaar meer, en alsnog komen veel mensen amper rond. Hoe komt dat? Wat begrijpen we eigenlijk onder 'werk'? Hoe heeft het kapitalisme ons idee van werk beïnvloed? En hoe zal ons werk er, met de toenemende digitalisering, in de toekomst uit gaan zien? 

In deze aflevering van vragen we hoe het met ons werkleven gaat aan Savriel Dillingh (Erasmusuniversiteit Rotterdam) en Willem Van der Deijl-Kloeg (Universiteit Tilburg). 

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door de Universiteit Antwerpen.

beeld (c) Anne Lucassen

All work, no play: de toekomst van werk

Wie afwijkend gedrag vertoont of zich ‘anders’ voelt noemen we al snel ziek, abnormaal, of afwijkend. Maar wat doet zo’n stempel met je? Kan het niet beter? Hoe kijken we best naar iemand die mentaal of fysiek niet ‘volgens de norm’ functioneert, en wat betekent dat überhaupt? 
 
In deze aflevering vinden we antwoorden in de neurodiversiteit en de crip theory, met Leni Van Goidsenhoven en Jo Bervoets (beiden Universiteit Antwerpen). 
 
Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door de Universiteit Antwerpen.

beeld (c) Anne Lucassen

Neurodivers, handicap, of crip?

Welkom in het post-truth tijdperk, waar de feitelijke waarheid er niet meer toe lijkt te doen. Waar gaan buzzwoorden als fake news en post-truth eigenlijk over? En waarom nemen we uitgerekend nu een loopje met de waarheid? Filosofen Natascha Rietdijk (Tilburg Universiteit) en Simon Truwant (KU Leuven) geven in deze aflevering een diagnose van ons tijdsgewricht. We hebben het over polarisering, complotdenken, echo-kamers, vertrouwen, de rol van de politiek, sociale media, en de pers. 
 
Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door de Universiteit Antwerpen.

beeld (c) Anne Lucassen

Welkom in het post-truth tijdperk

Wat hebben filosofie en architectuur met elkaar te maken? Veel, volgens onze gasten Setareh Noorani (Het Nieuwe instituut) en Catherine Koekoek (Erasmus Universiteit Rotterdam). Volgens hen kan architectuur een spiegel zijn van de samenleving. We spreken met hen in het Nieuwe instituut in Rotterdam.

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door de Universiteit Antwerpen.

beeld (c) Anne Lucassen

Bouwen aan architectuur

Een golf van solidariteit met de Oekraïense vluchtelingen, met vrouwen in Iran, solidariteit met het globale Zuiden, solidair zijn met wie minder heeft… Hoe meer solidariteit, hoe beter, toch? Maar wat houdt echte solidariteit eigenlijk in? We vragen het aan Julia Alegre Mouslim (Universiteit van Malta) en Zinaïda Sluijs (Universiteit van Uppsala). 

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door de Universiteit Antwerpen.

beeld (c) Anne Lucassen

Wat is eigenlijk solidariteit?

Twee filosofische podcasts slaan de handen ineen! Ik zie, ik zie, filosofie! en Kluwen presenteren een gesprek over cancel culture. Wat is cancel culture? Is cancellen iemand tot verantwoording roepen? Of zorgt het ervoor dat we niets meer durven zeggen? Kortom: wat moeten we ermee? In samenwerking met Bibliotheek Midden-Brabant, ter gelegenheid van de Week van de Mediawijsheid, opgenomen in de LocHal in Tilburg.
Gehost en -edit door Bas Keemink en Bram Medelli van Ik zie, ik zie, filosofie! met gasten Jenny Janssens en Kluwens eigen Lotte Spreeuwenberg.

Kluwen x Ik zie, ik zie, filosofie!: Like en cancel

Vrijheid. Dat is het hoogste goed, toch? Maar wat willen we eigenlijk wanneer we vrij willen zijn? En zijn daar ook grenzen aan? Op Facts to Act ging Kluwen in samenwerking met het Humanistisch verbond en het Hannah Arendt instituut in gesprek met filosofes Alicja Gescinska en Josette Daemen. We hebben het over corona, het rijk der vrijheid, de politieke belofte van vrijheid, en over hoe vrij je in een liberale staat als Nederland of België eigenlijk bent. En ook over wat vrijheid te maken heeft met kiwis en bananen.

Kluwen x Facts to Act: is vrijheid blijheid?

Wat voor filosofische lessen kun je trekken uit films? Met welke blik kijken we naar het witte doek, en hoe kan die blik door een regisseur geleid worden? En is het toeval dat beide van onze sprekers grote fan zijn van Linklater en Coppola? Mabel Zwaan (Universiteit Tilburg) en Katrien Schaubroeck (Universiteit Antwerpen) delen voor de kerstspecial hun filosofische liefde voor film met Kluwen.

Het f-woord: over film, feminisme & filosofie

De medische wereld blijkt volgens onderzoeken vatbaar voor vooroordelen en bias. Wat betekent dat precies? Kunnen algoritmes die vooroordelen te slim af zijn, of versterken ze net het probleem? In deze Kluwen Takeover gaat Liz Groen, master-student Philosophy, Bio-ethics & Health aan de Vrije Universiteit Amsterdam op zoek naar antwoorden. 

In aflevering één onderzoekt Liz hoe impliciete bias zich uit in de gezondheidszorg. Ze spreekt met Erika Dontsa Tankam (Universiteit Gent), Amber de Kock en Kris Goffin (beide Universiteit Antwerpen).

ONGEZIEN, deel 1: Impliciete bias in de zorg

De medische wereld blijkt volgens onderzoeken vatbaar voor vooroordelen en bias. Wat betekent dat precies? Kunnen algoritmes die vooroordelen te slim af zijn, of versterken ze net het probleem? In deze Kluwen Takeover gaat Liz Groen, master-student Philosophy, Bio-ethics & Health aan de Vrije Universiteit Amsterdam op zoek naar antwoorden. 

In aflevering twee gaat Liz dieper in op het gebruik kunstmatige intelligentie in de gezondheidszorg. Ze spreekt met Amber de Kock, Kris Goffin en Daan Kenis (allen Universiteit Antwerpen).

ONGEZIEN, deel 2: Zorgelijke algoritmes

In deze serie denken we na over vragen als: Wat betekent dekolonisatie van de filosofie? Wordt er binnen filosofie onderwijs en onderzoek voldoende aandacht besteed aan niet-Europese perspectieven? Hoe zijn ecologische vraagstukken verbonden met kolonialisme? Hoe zien we dit terug in het begrip 'antropoceen'? Wat kunnen we hiervan leren voor het nadenken over klimaatrechtvaardigheid en herstel? Wat zijn de voorwaarden voor ‘goede gesprekken’ over dekolonisatie en hoe kan de filosofie hieraan bijdragen?

In de eerste aflevering gaat Soraya Arou-Gouya in gesprek met Grâce Ndjako (Universiteit van Amsterdam), Anya Topolski (Radboud Universiteit) en Fabrice Kanounji (Universiteit van Amsterdam) over dekolonisatie van filosofie onderwijs en onderzoek, en van kennis in het algemeen. Ook bespreken ze de rol van studenten en docenten bij verzet tegen koloniale erfenissen in universitaire curricula. Ze onderzoeken wat de filosofie als academische discipline kan of moet doen om een meer dekoloniale benadering van de wetenschap mogelijk te maken en wat dit voor de studie filosofie betekent.

Makers: Yolande Jansen, Soraya Arou-Gouya en Marieke van der Steen.
Edit: Marieke van der Steen, Martha Claeys en Lotte Spreeuwenberg. 
Beeld: Greeshma Chauhan en Anne Lucassen.
Muziek: Aga Who van @NamibianTales (https://www.instagram.com/shishani.music/)
Mede mogelijk gemaakt door de afdeling Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam.

Aga Who

FILOSOFIE & DEKOLONISATIE, deel 1: Onderwijs, onderzoek en activisme

In deze serie denken we na over vragen als: Wat betekent dekolonisatie van de filosofie? Wordt er binnen filosofie onderwijs en onderzoek voldoende aandacht besteed aan niet-Europese perspectieven? Hoe zijn ecologische vraagstukken verbonden met kolonialisme? Hoe zien we dit terug in het begrip 'antropoceen'? Wat kunnen we hiervan leren voor het nadenken over klimaatrechtvaardigheid en herstel? Wat zijn de voorwaarden voor ‘goede gesprekken’ over dekolonisatie en hoe kan de filosofie hieraan bijdragen?

In deze tweede aflevering gaat Yolande Jansen in gesprek met Jasmijn Leeuwenkamp (Universiteit van Amsterdam), Francio Guadeloupe (Universiteit van Amsterdam en Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde van de KNAW) en Harriët Bergman (Universiteit Antwerpen). Ze bespreken wat kolonialiteit en dekolonisatie met de ecologische crisis te maken hebben en met de verhouding tussen mens en natuur. Ze gaan onder meer in op het begrip 'antropoceen', de culturele verbeelding van de natuur en de relatie daarvan met de koloniale geschiedenis, emoties en klimaatactivisme. Ze gaan ook in op de vraag wat er nodig is voor herstel, reparatie en transformatie van door kolonialisme, slavernij en ecologische uitbuiting verstoorde verhoudingen.

Makers: Yolande Jansen, Soraya Arou-Gouya en Marieke van der Steen.
Edit: Marieke van der Steen, Martha Claeys en Lotte Spreeuwenberg. 
Beeld: Greeshma Chauhan en Anne Lucassen.
Muziek: Danza pa Baila van Vernon Chatlein @vernonchatlein
Mede mogelijk gemaakt door de afdeling Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam.

Danza pa Baila

FILOSOFIE & DEKOLONISATIE, deel 2: Het Antropoceen, Blackness en klimaatactivisme

In deze serie denken we na over vragen als: Wat betekent dekolonisatie van de filosofie? Wordt er binnen filosofie onderwijs en onderzoek voldoende aandacht besteed aan niet-Europese perspectieven? Hoe zijn ecologische vraagstukken verbonden met kolonialisme? Hoe zien we dit terug in het begrip 'antropoceen'? Wat kunnen we hiervan leren voor het nadenken over klimaatrechtvaardigheid en herstel? Wat zijn de voorwaarden voor ‘goede gesprekken’ over dekolonisatie en hoe kan de filosofie hieraan bijdragen?

In de derde en laatste aflevering gaat Marieke van der Steen in gesprek met Esha Guy Hadjadj (schrijver en journalist Oneworld.nl, de Nederlandse Boekengids en Hard/hoofd), Monique Roelofs (Universiteit van Amsterdam) en Soraya Arou-Gouya (dialoog begeleider van dialogen over racisme en onderzoeker diversiteit en inclusie). In deze laatste aflevering stellen we de vraag ‘Hoe nu verder?’, waarbij we focussen op de relatie tussen filosofie, dekolonisatie en het maatschappelijke debat. In hoeverre kan filosofie als discipline bijdragen aan gesprekken over dekolonisatie? Kunnen dekoloniale filosofische benaderingen in de praktijk worden gebracht? Wat zijn de obstakels? En hoe gaat we om met de erfenis van het koloniale verleden?

Makers: Yolande Jansen, Soraya Arou-Gouya en Marieke van der Steen.
Edit: Marieke van der Steen, Martha Claeys en Lotte Spreeuwenberg.
Beeld: Greeshma Chauhan en Anne Lucassen.
Muziek: Telelé van Vernon Chatlein @vernonchatlein
Mede mogelijk gemaakt door de afdeling Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam.

Telelé

FILOSOFIE & DEKOLONISATIE, deel 3: Dialoog, debat en ambivalentie

Live vanuit het KASK in Gent tijdens de De Dag van de Filosofie 2023: Lotte Spreeuwenberg in gesprek met Martha Claeys en Emma-Lee Amponsah, op uitnodiging van deBuren. Over hoe trots in sommige contexten een politiek statement kan zijn, black pride vs white pride, en hoe je vanuit het idee van gelijkheid toch superioriteit in stand kunt houden. 'De valse vergelijking die soms gemaakt wordt over wie trots mag zijn en niet, heeft ook alles te maken met een gebrek aan historisch besef en bewustzijn van wie welke ruimte inneemt.'

Kluwen x deBuren: over trots, zelfwaardering, en emancipatie

De Kameroense filosoof en hoogleraar Achille Mbembe, de laureaat van de Spinozalens 2025, schrijft over het recht om adem te halen. Maar wat is dat precies? En welke ideeën van Mbembe moeten we nog kennen? In deze podcast hoor je drie experts over een van de interessantste hedendaagse denkers.

Te gast zijn filosoof en activist Harriët Bergman, jeugdwerker, programmamaker en auteur Don Moussa Pandzou, en onderzoeker en auteur Philsan Omar Osman.

Deze podcast kwam tot stand in samenwerking met de Stichting Internationale Spinozaprijs, het Wereldmuseum en Baltan Laboratories, en is mede mogelijk gemaakt door onder meer het Cultuurfonds, Novo Nordisk, imec en de Gemeente Den Haag. 

Lees meer over de Spinozalens op: www.spinozalens.nl 

Beeld:  © buroLab/Laura Abbink
Productie, muziek en hosts: Lotte Spreeuwenberg en Martha Claeys (Kluwen)

---
Shownotes:

For an English transcript of this episode, click here: https://www.spinozalens.nl/transcription-achille-mbembe-challenge/

Voor een Nederlandstalig transcript van deze aflevering, klik hier: https://www.spinozalens.nl/transcriptie-achille-mbembe-challenge/ 

De belangrijkste geraadpleegde bronnen voor deze aflevering zijn: 
Het universele recht om te ademen, Achille Mbembe (2020): https://www.groene.nl/artikel/het-universele-recht-om-te-ademen 
Necropolitiek, Achille Mbembe (Boom 2025)
Kritiek van de Zwarte rede, Achille Mbembe (Boom 2025)
De aarde als gemeenschap, Achille Mbembe (Boom 2025)

Het universele recht om adem te halen

Hoort seks bij een gezond leven? En zo ja, is het dan iets waar we recht op hebben? In deze aflevering van Kluwen gaan we in gesprek over betaald sekswerk in de gezondheidszorg. Te gast zijn gezondheidszorgpsychologe Fanny Wolters (De Zorggroep), onderzoekster Maaike Muntinga (VUmc), en professor ethiek Tom Claes (UGent).

Seks op doktersrecept

Ben je verantwoordelijk voor je emoties als die opspelen door biologische veranderingen in je lichaam? In deze aflevering van Kluwen spreken we onder meer over Kanye Wests bipolariteit en Lotte’s stemmingswisselingen met bio-ethica Kristien Hens (Universiteit Antwerpen) en professor ethiek Katrien Schaubroeck (Universiteit Antwerpen).

PMS en andere verzachtende omstandigheden

Kluwen bezoekt wijsgerig festival DRIFT in Amsterdam. DRIFT is een jaarlijks festival dat dit jaar uitnodigt om na te denken over 'het zijn en de dingen'. De gasten worden geprikkeld door lezingen, kunstinstallaties, poëzieinterventies, veel gekeuvel, gedans, en op tijd een biertje. Vanuit een studio in VondelCS gaan we in gesprek met Arjen Kleinherenbrink, Annemie Halsema, Lisa Doeland en Jan Flameling. De festivallezingen van Trudy Dehue en Joel David Hamkins zijn ook hier te beluisteren.

Kluwen x DRIFT: in gesprek met Jan Flameling over Oosterse filosofie

Kluwen x DRIFT: in gesprek met Lisa Doeland over afval

Kluwen x DRIFT: in gesprek met Annemie Halsema over gender

Kluwen x DRIFT: in gesprek met Arjen Kleinherenbrink over vervreemding en authentiek contact

Waarom reizen we? Wat zoeken we? En waarom willen we liever een reiziger genoemd worden dan een toerist? We vroegen het Ruud Welten, professor op Universiteit Tilburg, gespecialiseerd in moderne en Franse filosofie. Hij schreef eerder het boek: 'Het ware leven is elders; filosofie van het toerisme'.

Reizen als collectieve dwangneurose

Van tijd hebben we eerder te weinig dan te veel. Dagdromen en lanterfanten is er niet meer bij. Kan het ook anders? We worden continu geprikkeld door apparaten, nieuws en sociale media. Daardoor is het soms moeilijk om ruimte te vinden voor vertraging, verveling en nietsdoen. Gaan we tegenwoordig anders om met de tijd dan vroeger? In hoeverre zijn we overgeleverd aan de klok? Schrijver en filosoof Joke Hermsen onderzoekt in haar werk de manier waarop we tijd ervaren. Ze zet daarbij de oude god Chronos naast de minder bekende jonge en knappe Kairos. 

Kluwen ging in gesprek met Joke Hermsen over de betekenis van tijd in een versnelde wereld op het uitverkochte Betweter festival in Utrecht.

Kluwen x Betweter: Tijd te kort met Joke Hermsen

Wat leren we van verzonnen verhalen? En hoe werkt dat leerproces? Moeten we wel iets leren van fictie, of gaat dat net in tegen de ontspanning en overgave die we vaak zoeken in een roman? Met filosofe Leen Verheyen (Universiteit Antwerpen) en auteur Anne Provoost namen we een live podcast op tijdens de Filosofienocturne van de Universiteit Antwerpen. In een onwerkelijke omgeving - een publiek achter mondmaskers gezeten op anderhalve meter in een kleine kerk - spreken we over de vraag of we van fictie betere mensen worden.

Kluwen x Filosofienocturne: Wat leren we van fictie?

De klimaatcrisis is ook een sociaal probleem. Klimaatactivisten wijzen er op dat de gevolgen van deze crisis sommige groepen harder treffen. Zowel het huidige beleid als de praktijk rond de klimaatcrisis houden raciale ongelijkheid in stand. Op de intersectie tussen klimaat en racisme treffen we activiste en filmmaker Chihiro Geuzebroek. Filosofe Harriet Bergman (Universiteit Antwerpen) schuift aan als tafelgast.

Kluwen x KfA: Wat hebben klimaat en racisme met elkaar te maken?

Angst, wanhoop, ongemak, pessimisme. Het is maar een greep uit wat we kunnen voelen als we denken aan de klimaatcrisis. Wat betekenen die emoties eigenlijk? En welke rol spelen ze op weg naar een duurzame toekomst? Staan negatieve emoties in de weg van vooruitgang, of maken ze er noodzakelijk deel van uit? We spreken met filosofe Harriet Bergman (Universiteit Antwerpen) over de ongemakkelijke emoties die met de klimaatcrisis gepaard gaan. Filmmaker en activiste Chihiro Geuzebroek schuift aan als tafelgast.

Kluwen x KfA: Het ongemak van klimaatverandering

Steeds meer ngo's, bedrijven en politieke partijen vinden elkaar rond de slogan van de 'groene economie'. Duurzaam consumeren wordt voorgesteld als de sleutel naar een groenere toekomst. Anneleen Kenis weerlegt die mythe. De transitie naar een duurzame toekomst kan niet zonder diepgaande maatschappijverandering. Zo'n verandering vraagt precies meer sociale gelijkheid, meer democratie en minder markt.

Kluwen x KfA: De mythe van de groene economie

In deze miniserie onderzoeken we verschillende vragen rond kunst, pornografie, en hun samenhang. Filosofen Petra Van Brabandt (Sint Lucas Antwerpen) en Hans Maes (University of Kent) geven ons in vijf afleveringen een blik op de wereld van kunst en porno. 

In deze aflevering: Is de tegenstelling tussen kunst en pornografie zo groot als ze op het eerste gezicht lijkt? Wat hebben kunst en porno gemeen, waarin verschillen ze, en waarom is het interessant om ze met elkaar in verband te brengen?

KUNST & PORNO, deel 1: Kunst of pornografie?

Kluwen is een filosofische podcast over de knopen van het mens-zijn. Een podcast die graaft van verwarring naar verwondering en terug, met een mix van persoonlijke verhalen en filosofische argumentatie. Productie, interviews, muziek en geluid door Martha Claeys en Lotte Spreeuwenberg. Beeld door Anne Lucassen. 
© Kluwen

Kluwen

Pinned to spotlight

Popular tracks