Het is het grootste natuurgebied van Nederland, een van de meest bijzondere kraamkamers ter wereld, én het staat de UNESCO werelderfgoed lijst. Botte Jellema wandelt met Rick Hoeksema over het Wad en ontdekt waarom dat zo is.

#20 De wilde Waddenzee

Evacuaties, zandzakken voor de deur, het leger die de lege huizen kwam beschermen. In de jaren ’90 overstroomde eerst de Maas, en twee jaar later de Maas én de Rijn… iets wat maar eens in de 250 jaar kon gebeuren, vond kort na elkaar plaats. En dus werd het tijd voor een nieuwe aanpak: Ruimte voor de Rivier. Botte Jellema spreekt met Hans Brouwer aan de oevers van de Waal om terug te blikken op dit gigantische project.

#21 Ruimte Voor De Rivier

Vroeger gingen mensen er nog speciaal naar staan kijken en het was het symbool van de moderne tijd. Nu is het een onvermijdelijke ergernis in het dagelijks leven. De file natuurlijk! Botte Jellema blikt terug met ANWB-historicus Hans Buiter op dit wonderlijke fenomeen.

#22 De geschiedenis van de file

De Flevopolder viel droog in 1968. Het is nog steeds de grootste door mensen gemaakte polder ter wereld. Landbouw, wonen, en industrie konden van start gaan in deze nieuwe polder. Maar al snel kwam ook de natuur zijn aandeel opeisen, en veranderde de kijk op natuur in Nederland. Mennobart van Eerden begon 40 jaar geleden als jonge bioloog bij Rijkswaterstaat om te werken aan natuurontwikkeling. Met Botte Jellema wandelt hij door de Oostvaardersplassen en vertelt erover.

#23 De Flevopolder: door mensen gemaakt

Dorpen verzwolgen, heel veel mensen verdronken, maar één baby overleeft de vloed. Waar gaat dit over? Is dit een onheilspellend toekomstbeeld als gevolg van klimaatverandering? 

Nee, het is de Sint Elisabethsvloed, en die is 600 jaar geleden. Waarom herdenken we deze vloed eigenlijk nog, en wat hebben al die watersnoodrampen uit een ver verleden ons nog te vertellen? Botte Jellema gaat op zoek naar het verhaal.

#24 Een grote vreselijke vloed: de Sint Elisabethsvloed

Al eeuwenlang vechten we tegen het water. Maar wat als we nu eens met de kracht van de natuur gaan samenwerken? Wat zou er gebeuren als we een gigantische berg zand voor de kust leggen en het daar dan een decennium met rust laten? Dat was de vraag bij het begin van de Zandmotor. Het is nu tien jaar later en Botte Jellema neemt een kijkje samen met projectleider Carola van Gelder. Wat blijkt? Wind en water doen hun het werk beter dan gedacht!

#25 De zandmotor werkt door als wij slapen

De Nieuwe Waterweg, gewoon een stukje kanaal van 7 kilometer. Een doorgraving van Rotterdam naar de Noordzee dat alweer 150 jaar geleden geopend werd. Dus zo nieuw is deze waterweg ook niet meer. 

Maar het is dankzij dit kanaal dat Rotterdam kon uitgroeien tot een wereldhaven. En dit stukje waterweg herbergt meer dan alleen maar water. Een Panamees schip zonk er in de jaren 50 tijdens een erbarmelijke storm en ligt nog steeds op de bodem. Evenals een schat uit de tweede wereldoorlog. En dankzij de Nieuwe Waterweg ontstond 150 jaar geleden ook Hoek van Holland.

Botte Jellema sprak af met Henk van der Lugt,  inwoner van Hoek van Holland, actief in de historische vereniging en niet in de laatste plaats gepensioneerd loods. Vele jaren heeft hij de grootste schepen ter wereld over dit beroemde kanaal geloodst en voor hem heeft de Nieuwe Waterweg weinig geheimen.

#26 De Nieuwe Waterweg

Na de Tweede Wereldoorlog lagen de bruggen van Nederland er niet best bij, vele waren verwoest. En dat terwijl het verkeer vanaf de jaren vijftig een flinke spurt nam. Er moesten dus ook nog veel bruggen bij gebouwd worden, heel veel, en snel ook.

Die bruggen, uit de periode van de ‘wederopbouw’, hebben goed werk verricht. Zijn ze nu toe aan pensioen? Niet zomaar. We kunnen nog lang niet zonder al deze bruggen. Rijkswaterstaat werkt daarom aan een grote opgave: renoveren en vernieuwen. Botte Jellema kijkt naar de periode van de wederopbouw en de bijzondere bruggen uit de tijd, samen met Anita Blom van de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed.

#27 Wederopbouwbruggen

Nederland warmt op. En er valt in sommige jaren véél minder regen, zowel hier, als over de grens, waardoor ook de grote rivieren minder water inbrengen. Het gevolg: droogte en watertekorten. Maar water hebben we nodig! Om te drinken, voor de landbouw, voor de natuur, maar ook om het zoute zeewater terug te dringen. Hoe gaan we om met dit nieuwe probleem? Dat is een grote opgave voor Rijkswaterstaat. Vincent Beijk werkt dagelijks tegen droogte en vertelt Botte Jellema alles over zijn werk.

#28 Droog droger droogst

Rijkswaterstaat bestaat in 2023 maar liefst 225 jaar. Een mooi moment om de geschiedenis in te duiken. Historicus Toon Bosch schreef een proefschrift over de beginjaren van Rijkswaterstaat. Hij neemt Botte Jellema mee terug naar de tijd waarin Christiaan Brunings, de oprichter en eerste directeur, kwam tot deze bijzondere gebeurtenis. En hoe lang het ook geleden mag zijn, het gedachtegoed dat ten grondslag ligt aan de oprichting is, ook 225 jaar later, actueler is dan ooit!

#31 Al 225 jaar Rijkswaterstaat! Maar hoe begon het eigenlijk?

Voor Rijkswaterstaat is klimaatneutraal werken en het verkleinen van de  ecologische voetafdruk heel belangrijk. En gooi je dan iets weg omdat je het op die ene plek niet meer kan gebruiken? Liever niet natuurlijk! 
Maar wat als het gaat om een grote stalen brug? Een brug die de A27 over de Bergsche Maas voert en nog lang niet versleten is? Dan zoek je er een nieuwe bestemming voor via de bruggenbank. 

Botte Jellema wandelt met adviseur Circulaire Economie Barbara Kuipers onder de Keizersveerbruggen om te horen hoe dat in z’n werk gaat.

#33 Een brug verkopen op Marktplaats

In de nacht van 1 op 2 januari 2019 verloor het containerschip MSC Zoë een enorm aantal containers op de Noordzee. Voor Michiel Visser, nautisch adviseur bij Rijkswaterstaat, een dag die hij niet snel zal vergeten. Hij nam even een piketdienst over van een collega die naar de tandarts moest. En de nasleep van wat er toen gebeurde houdt Michiel tot op de dag van vandaag bezig. 

Botte Jellema ging bij hem langs en samen gaan ze vijf jaar terug in de tijd. Wat ging er mis in de stormachtige januari nacht? En wat doet Rijkswaterstaat achter de schermen bij zo’n grote ramp op zee?

#34 Containers in de zee

Een snelweg vormt een enorme barrière voor dieren die over het land trekken. Daarom legt Rijkswaterstaat ecoducten aan om het voor dieren mogelijk te maken zich veilig van het ene naar het andere leefgebied te verplaatsen. 

Koen Krowinkel werkt als adviseur Natuur en Landschap bij Rijkswaterstaat en weet wat er nodig is om dieren over deze ecoducten te laten gaan. Samen met Botte Jellema staat hij op het ecoduct over de A73 bij Swalmen en hij vertelt over de het ‘verkeer’ op dit ecoduct.

#35 Het ecoduct: een viaduct voor dieren

Bruggen, meestal sta je er niet bij stil. Ze vervullen gewoon hun functie. Maar ook een brug raakt op leeftijd en moet dus eigenlijk met pensioen. En als veel bruggen tegelijk met pensioen zouden gaan, dan wordt het een hele grote klus om deze allemaal tegelijk te vervangen. En dat is nou precies de grote uitdaging waar Rijkswaterstaat de komende jaren voor staat! Want veel bruggen zijn in dezelfde periode gebouwd. Botte Jellema sprak af met bruggenspecialist Dick Schaafsma over deze enorme uitdaging.

#36 Ook een brug gaat met pensioen

Een klif, in Nederland. Wie kon ooit bedenken dat de Afsluitdijk zich gedraagt als een echte zeeklif? En dat daar de gekste planten groeien? De nabij wonende flora liefhebber Ben Bruinsma wel! Dus toen de renovatie van de Afsluitdijk een aantal jaren geleden begon, bekommerde hij zich om de voor ons land bijzondere planten die daar groeien. Hij verzamelde eigenhandig miljoenen zaden van de plantjes die daar groeien tussen de basaltblokken van de dijk. Waar hij ze moest laten wist hij eerst niet. Hij wilde er vooral voor zorgen dat deze bijzondere flora terug kon keren na de verbouwing van de Afsluitdijk. En het is hem gelukt, samen met Rijkswaterstaat. Sinds kort groeit er weer zeekool en zeelathyrus op Neerlands enige zeeklif, en de ecologie heeft een goede impuls gekregen door deze florist. Botte Jellema vraagt de zadenverzamelaar de oren van het hoofd.

#37 De zadenverzamelaar van de Afsluitdijk

Wie wist dat dieren die leven in de Noordzee oren hebben? Die hebben ze zeker, en nodig ook! Het water van de Noordzee is troebel en ondoorzichtig. Onderwaterdieren, zoals bijvoorbeeld de bruinvis, gebruiken geluid om voedsel en partners te zoeken. Maar wat als ze niet goed kunnen horen? Menselijke activiteit veroorzaakt flink wat geluidsoverlast in het zeewater, bijvoorbeeld door schepen met hun motoren, windmolenparken waarvoor in de zeebodem wordt geheid, wetenschappers met hun sonar. Deze geluiden dragen onder water juist verder dan op land, en het onderwaterleven wordt dan ook flink gehinderd. Hierover gaat Botte Jellema in gesprek met Niels Kinneging. Niels bekijkt voor Rijkswaterstaat wat er zoal te horen is onder de waterlijn, hoe hinderlijk het onderwatergeluid is, en wat er aan gedaan kan worden.

#38 Herrie in de Noordzee

Als gevolg van klimaatverandering wordt het weer steeds extremer. En dus krijgen we regelmatig te maken met enorme hoeveelheden water. In heel Europa lijken grote overstromingen zich steeds vaker voor te doen. Zitten we eigenlijk nog wel veilig in ons lage land? 

Bas Boterman werkt bij het Watermanagementcentrum van Rijkswaterstaat. Elke dag zijn Bas en vele anderen bezig om te zorgen dat we het water goed kunnen verwerken. Zowel bij grote hoeveelheden, als bij droogte. Botte Jellema ging bij hem langs om te horen hoe dat in zijn werk gaat.

#39 Waar laten we het water?

In 1945 capituleerde de bezetter en werd de vrede getekend. Maar met de gevolgen van deze oorlog wordt Rijkswaterstaat nog steeds geconfronteerd. Tijdens de oorlog werd ons land gebombardeerd. Ook bruggen en belangrijke (spoor)wegen waren regelmatig het doelwit. En die bommen worden zelfs 80 jaar later gevonden bij werkzaamheden rond de snelweg! 

Botte Jellema ging samen met Jurian Faber, adviseur ontplofbare oorlogsresten bij Rijkswaterstaat, naar de A20 bij Moordrecht. Daar wordt een wegverbreding voorbereid. Jurian legt uit hoe we erachter komen dat er een bom ligt en wat we dan doen.

#40 Ook 80 jaar later is de Tweede Wereldoorlog nog steeds zichtbaar

Wie droomt er niet soms van? In de Waddenzee liggen wel drie onbewoonde eilanden! Eén van die eilanden, Richel, kun je zelfs bezoeken in het zomerseizoen. Om de natuur te beschermen en gasten te ontvangen zijn er in de zomer wadwachters. Dit zijn vrijwilligers die namens Rijkswaterstaat deze taken uitvoeren. 

Botte Jellema trok naar het hoge noorden om er meer over te horen. Annemarie Bembom is namens Rijkswaterstaat coördinator van de wadwachters en vertelt over Richel en de andere twee onbewoonde eilanden in de Waddenzee.

#41 Op een onbewoond eiland Richel

Geen autogordel om, alcohol op, en toch achter het stuur. De auto bracht als symbool van de vooruitgang natuurlijk mobiliteit, maar helaas ook steeds meer dodelijke slachtoffers. Zelfs voor kinderen werd de straat een levensgevaarlijke plek. In de jaren ’70 hadden burgers er genoeg van en kwam de overheid in actie. Het werd de geboorte van de verkeersveiligheid. 

Voor een reis terug in de tijd gaat Botte Jellema langs bij Fred Wegman, emeritus hoogleraar verkeersveiligheid aan de TU Delft. Hij werkte mee aan het nieuwe boek ‘Veilig op weg’, waarin Rijkswaterstaat terugblikt op 150 jaar verkeersveiligheid. Gordels vast en luisteren maar!


#42 De geboorte van verkeersveiligheid

In deze podcast klimmen René Vas en Botte Jellema samen omhoog in de vuurtoren in Hoek van Holland. René Vas, die de beheerder is van de toren, weet werkelijk álles over de geschiedenis van vuurtorenwachters en hun torens.

#6 Het ultieme vuurtorengevoel

In deze uitzending stapt Botte Jellema aan boord van de Visarend. Kapitein Wim Kos vertelt hem de verhalen die hij en zijn bemanning meemaken op dit schip van de kustwacht van Rijkswaterstaat.

#5 De kustwacht waakt over ons

In deze podcast: de toekomst van de snelweg. Botte zit in de auto bij Serge van Dam, die bij Rijkswaterstaat werkt aan de mobiliteit van de toekomst. Ze rijden over de A16, een testtraject voor nieuwe uitvindingen.

#4 Waar gaat het heen? De toekomst van de snelweg

In deze podcast vertelt historicus Bert Toussaint over de geschiedenis van de snelweg. Nog geen 100 jaar geleden was er in de verste verte geen snelweg te vinden. Hoe is deze ontstaan?

#3 Toen de snelweg ontstond

In deze podcast krijgt Botte Jellema een rondleiding door de Oosterscheldekering. Rijkswaterstater Eric van Weegen vertelt daarbij alles over de kering, maar ook over de krachten van de wind en het water.

#2 Veilig achter de Oosterscheldekering

In deze podcast gaat Botte Jellema bij Ria Geluk op bezoek bij haar thuis in Zeeland. Zij overleefde als klein meisje de watersnoodramp daar, op de dakkapel van haar ouderlijk huis. Nu, ruim 65 jaar later, vecht ze nog altijd tegen het water.

#1 De watersnoodramp van '53

Nederland bezit een bijna vergeten genie: Johan van Veen. Zijn grote levenswerk was het plan voor de Deltawerken. Botte Jellema praat met de kleinzoon van Johan van Veen: Paul Fortuin, die ook weer bij Rijkswaterstaat werkt. Hij vertelt over de markante ideeën en het leven van zijn grootvader.

#9 Geestelijk vader van de Deltawerken: Johan van Veen

In deze podcast reist Botte Jellema af naar de Afsluitdijk. Daar praat hij met Joost van de Beek over de bouwput die de Afsluitdijk de komende jaren zal zijn, en waarom. Daarbij graven ze ook naar enkele mooie feitjes en fabeltjes over dit Nederlandse meesterwerk.

#10 De Afsluitdijk: meesterwerk in de steigers

Op 17 april 1945 blies de Duitse bezetter een gat in de dijk. En zo liep de toen net  drooggelegde Wieringermeerpolder weer onder water. Rein Koolen maakte het mee als kleine jongen en moest vluchten. Botte Jellema ging naar hem toe in de polder en kwam terug met zijn verhaal.

#15 Een harde knal en toen kwam het water

Bijna 160 jaar geleden bouwde Rijkswaterstaat de Ottersluis als onderdeel van de Nieuwe Merwede. Vandaag is deze sluis niet alleen een monument, hij schut ook nog steeds! Wim van Wijk woont al zijn hele leven naast de Ottersluis en Botte Jellema ging er naar toe om te luisteren naar zijn verhalen.

#17 De Ottersluis: een monument

De A10. De enige ronde snelweg van Nederland is 30 jaar geworden. Maar hoe blij is Amsterdam met ‘zijn’ snelweg? Botte Jellema ging op zoek naar het antwoord.

#19 De ring van Amsterdam

In deze podcastserie gaat Botte Jellema op zoek naar mooie verhalen rondom het werk van Rijkswaterstaat.

Rijkswaterstaat

Popular tracks