Paydaşlarından birisinin “Aferin” açıklamasıyla üzerine gölge düşmüş hatta karanlığa itilmiş ve hatta dipsiz kuyulara atılmış olsa
da Ortak Mutabakat Metni'nin Temel Ekonomik Hedefler Bölümü'nü inceledim.
Evvela Ekonomi, Finans ve İstihdam başlıklı bölümdeki bu temel hedefler belli ki bir muhalefet niyeti taşımıyor. Neredeyse
tamamıyla mevcut politikalara sadık, onları teyit eden ve onların devamlılığını sağlamayı taahhüt eden bir karakterdeler...
Bölümün alt maddelerine inmeyeceğim. Çünkü temel hedeflerin, mevcuttan ayrılmaması ve bunlara ulaşmada kimin daha ikna
edici olduğunu seçmene bırakması yanında iki önemli zaafı var. Bunlar üzerinde duracağım.
Birinci ve asıl zaaf, metnin ekonomi temel hedeflerinin vizyonunun 5 yılda tıkanması. Metin, Türkiye’de iş dünyası, hane halkı
ve toplumun artık önünü görmeye alıştığını ve bunu devam ettirmek istediğini göz ardı ediyor. Türkiye’de kimse bir seçimlik oy
vermiyor. Seçmen oy verirken bir sonraki seçimi dizayn etmek istiyor.

YUSUF DİNÇ - Ortak Mutabakat Metni ekonomide mevcut  hedefleri teyit ediyor

Otomasyon gerçekten verimlilik getiriyor mu? Her iş robotlara bırakılabilir mi ve buna gerçekten gerek var mı? Teknoloji işçi gelirlerini nasıl etkiledi? Robotlar yerine göçmen işçileri tercih etmek dünyayı daha iyi bir yer yapabilir mi?

Küresel ekonominin otomasyondan önce göçmenlere ihtiyacı var

* Yapay zeka hayatımıza alışılmışın dışında bir hızla girdi. Bu hızlı adaptasyonun altında ne yatıyor?
* Yapay zekanın hızlı adaptasyonu herhangi bir güvenlik riski oluşturuyor mu?
* Yapay zekanın birçok iş kolu için “tehlike” olduğu çokça dile getiriliyor. Gerçekten yapay zeka, istihdam konusunda bir daralma yaratır mı?

#Paribu'nun sunduğu #YarınınGündemi'nde Harvard Business Review Türkiye Genel Yayın Yönetmeni Serdar Turan ile yapay zeka ve yeni iş modellerini konuştuk.

Yarının Gündemi - Yapay Zeka ve Yeni İş Modelleri | Serdar Turan

istihdam ve dış borç tüm ülkelerin ve hükümetlerin temel odağıdır. Tüm amaç istihdamı yüksek, dış borcu az
tutmaktır. Gelişmekte olan ülkeler için bu, bir hayli zor bir dengedir. Bir yandan altyapı, eğitim vs.. gibi yatırımları
yapmalısınız ki yatırım ortamı sağlansın, diğer yandan bu giderleri dış borcunuzu makul seviyede tutarak
gerçekleştirmelisiniz ki acze düşmeyesiniz.
Geriden gelen genç nüfusunuz çok ise yatırım ihtiyacınız o denli artıyor. Yatırım ihtiyacı artarken dış borç ihtiyacı da
bir o kadar artmakta.
Bu noktada kaynakların verimli kullanılması esas mesele. Bu çerçevede Türkiye özelinde bazı değişikliklerin
yapılması kilogram başına 1,5 doları geçemeyen ihracatımız liderliğinde kalkınmamızın yolunu açacaktır.
TEŞVIKLI FAIZ SISTEMI
Çok evvelden savunduğumuz üzere faiz haddi piyasa gerekleri çerçevesinde belirlenmelidir. Bu gerek enflasyonu
dizginleme hedefli olmalı ancak istihdamı da gözetmelidir. Bunun için devletin TCMB yoluyla faizlere müdahalesi yersiz ve
verimsizdir. Yapılması gereken kilogram bedeli 5 dolar üzerinde ve istihdam sağlayan yeni yatırımlara gümrük muafiyeti,
KDV istisnası gibi faiz desteği vermesidir. Böylelikle piyasaya müdahale olamayacak, tüketici ve ithalatı arttırıcı
etkiye sahip iş ve işlemlerde yüksek (piyasa faizi) kullanılırken üretim ve ihracat için faiz teşviği vasıtasıyla
üretim, istihdam ve ihracat desteklenmiş olacaktır. Buna ek olarak kaynakların nereye gittiğinin de hesabı
sorulabilecektir.
ÜRÜN BAZINDA TEŞVIK SISTEMI
Ülkemizde bölgelere göre verilen teşvik ve destekler gayet pozitif bir ivmelenme sağlamıştır. Ancak buna ek olarak
kilogram değeri yüksek ve/veya ithal ikameyi sağlayacak ürünlerin üretimine teşvik sistemi getirilmelidir. Doğuda
bir ili kalkındırmak ülke refahında hak ettiği payı almasını sağlamak çok kıymetli fakat bir o kadar da üretilen malın ihracat
değeri ve dış ticaretimize olumlu katkısıdır.
HEDEFLER
Türkiye özelinde adı OVP diye anılan makro ekonomi hedefleri kesinlikle tutturulabilecek hedefler olarak
belirlenmelidir. Böylelikle regülasyonu sağlayan kurumların itibarı tesis edilsin geleceğe doğru beklentileri yönetsin.
EĞITIM
Eğitim sisteminde özel sektör iş birliği temel hedef alınsın. Düz lise kesinlikle kaldırılsın. Lise eğitimini bitirmiş her
bireyin meslek sahipliği ile mezun olması sağlanırken bu mesleklerin 5 yıl sonraki piyasa talepleri göz önüne alınsın.
Kalkınma bütünsel bir bakış açısını gerektirir. Tek araç ile her şeyi çözemeyiz!

Mehmet Akif Soysal - Kalkınma

Ekonomi politikasında belirgin bir değişim başladı. Teorik olarak atılan bu tür adımların karakterinden değişimin
“sıkılaştırıcı” yönde olduğu kabul edilir. Pratikteyse bugünkü değişim, dolaylı yöntemlerle uygulanan sıkılaştırmanın
doğrudan gerçekleştirilmesi amacıyla yapılmaktadır. En azından ilk hedef olarak böyledir. Bu nedenle de sıkılaştırma
değil, “sadeleştirme” kavramıyla ifade edilmektedir.
Bahse konu sadeleştirmeyle, hâlihazırda elle kurulmuş olan dengeye, piyasanın varsayılan kuralları içinde
kendiliğinden ulaşması amaçlanmaktadır. Ya da başka biçimde ifade edersem; denge kurulması işinin, politika
yapıcılardan alınarak piyasanın kendisine devredilmesi istendiği anlaşılmaktadır.
Belki biraz daha elverişli bir denge oluşturmak da istenmektedir. Ama şimdilik önceliğin buna verildiğini söylemek
zordur. Sn. Şimşek’in açıklamalarından daha iyi denge hedefine orta vadede ulaşılması planlandığı düşünülebilir. Önemli
olan da plan zaten...
Piyasa her halükarda bir dengeye yerleşir, yerleştirilir. Yeter ki kendisinin başıboş olmadığını, nereye götürülmek
istendiğini bilsin.
Piyasa dinamikleri kendi ezberine göre yeniden

Yusuf Dinç - Ek bütçe ve istihdam

Yusuf Dinç - Geçtiğimiz hafta işsizlik verisi yayınlandı. Sınırlı da olsa işsizlikte düşüş devam ediyor. İstihdam geliştirme anlamında çok zor bir süreçten geçerken işsizliğin artmayıp bilakis düşmeye devam etmesi çok olumlu. Önümüzdeki aylarda imalat sanayinin katkısıyla işsizlikte azalış devam edecek gibi görünüyor. Buna delalet eden ve Türkiye’nin bazı açmazlarını tartışabileceğimiz istatistikler var. İŞKUR Ekim İstatistik Bülteni’ni inceledim. En çok açık pozisyon hem de açık ara imalat sanayi sektöründe. Ocak-Ekim aralığında kümülatif 968 bin kişilik açık pozisyon var. Buna karşın en çok yerleştirme yapılan meslek özel güvenlik olarak dikkat çekiyor. Aynı periyotta bu meslek kolundan İŞKUR aracılığıyla 59.680 kişi işe yerleştirilmiş. İmalat sanayi çok geride kalmış. Özel güvenlik mesleğinin İŞKUR yerleştirmelerinde önü çekmesi Türkiye için olumlu bir tablo ortaya koymuyor. Evet, kitle mesleklerinin önü çekmesi normal ama gördüğü rağbet imalat sektöründe iş üretilirken işgücü açığını büyütüyor. Ve bu olgular zaten biliniyor. İşgücü piyasanın aradığı işler üretilmiyor diye çok defa tartıştım. İş beğenmeme, tarımı terk etme gibi başka yönleriyle de mesele tartışıldı. Özel güvenlik mesleği bir biçimde sayılan sorunları by-pass etme anlamı taşıyor. Tüm bunlar bir yana; özel güvenliğe bu denli ihtiyacımız var mı, konusunu kısacık tartışmak istiyorum. Çünkü gerçekten rahatsız edici bir güvenlik baskısı var ve rahatsız biçimde bir güvenlik kaygısı içindeyiz. Hani Türkler yurtdışına gidiyor meselesi var ya; orada ne buluyorlar sorusunu tartıştıran. Orada buldukları bir şey yok, bulmadıkları bir şeyler var, diye düşünüyorum. Onlardan birisi de özel güvenlikler olmalı. Girdiği yerlerde aranmamak, taranmamak, sorulmamak, soruşturulmamak yurtdışına insanları cezbediyor olabilir. Gerçekten Türkiye’de aşırı bir durum var. Yakılsın bütün PKK ve türevlerinin kampları, kırılsın terör maşasını tutanların elleri de kurtulalım şu aşırı irdelenmeden, ırgalanmadan, deyip konuyu kapatıyorum. Çünkü İŞKUR istatistiklerine giremeyen çarpıcı bir kayıt dışılık sorunu var; ona değinmek istiyorum. Son dönemde dijital dağıtım şirketlerinin ve çevrimiçi sipariş teknolojilerinin gelişiminin açtığı yoldan birçok insanın işini bırakıp motokuryelik yapmaya başladığını biliyoruz. Ama belli olgunluğa ulaşıldığı halde hala hiçbir işgücü istatistiğinde motokurye istihdamının karşılığı görünmüyor. O yüzden kayıt dışılık geliştiğini değerlendiriyorum. Bu sorun düşünüldüğünden daha büyük olabilir; İŞKUR istatistikleri üzerine başka verilerle durumu ortaya koymaya çalışayım. İmalat sanayindeki işgücü açığı bu anlamda önemli bir gösterge. Bu açığın önemli kısmı üretilen yeni işler. Fakat geri kalan kısmında bir parça da olsa mesleği bırakıp motokuryeliğe geçenlerin bir rol oynadığı gözlemle ulaşılabilen bir bulgu. Bu durumun kayıtlı araç istatistiklerindeki yansımasına da bakabiliriz. Türkiye’de 2023 Eylül itibariyle 28 milyon civarı kayıtlı araç var. Kayıtlı araçlar içinde motosikletin payı 2019’daki %14 seviyesinden hızlıca %17’ye yükseldi. Bunu bir grafikle gösterdim. Türkiye otomobil sayısında 1967 itibariyle 100 bini, bundan yirmi yıl kadar sonra, 1986’de 1 milyonu geçmiş. Bir yirmi yıl kadar sonra ise 2015’te 10 milyonu aşmış. Eylül 2023 itibariyle 15 milyon civarı otomobil var. Motosiklet sayısı 1977 yılında 100 bini, 2000 yılında 1 milyonu geçmiş. Bugün itibariyle 4,4 milyon kadar motosiklet olduğu görülüyor.

Yusuf Dinç - Motokuryelik: Kayıt dışı  istihdam

Türkiye ekonomisi için yakından takip ettiğimiz verilerden birisi de Sanayi Üretim Endeksi. Daha önceki yazılarımda da
belirttiğim üzere Sanayi Üretim Endeksi sanayi kesiminde meydana gelen gelişmelerin ve uygulanan ekonomi
politikalarının, kısa dönemde olumlu veya olumsuz etkilerinin ölçülebilmesi için TÜİK tarafından hesaplanıyor. Veri
madencilik ve taşocakçılığı, imalat ile elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörlerini kapsıyor.
Sanayi Üretim Endeksi’ne ilişkin son dönemdeki aylık bazdaki yavaşlama daha dikkatli olmamız gereken bir döneme
işaret ediyor. Zira toplam ihracatımızın %93,6’sı imalat sanayisinden geliyor ve ihracat konusu iç talebin daraldığı bir
dönemde oldukça önemli.
TÜİK verilerine göre Sanayi Üretim Endeksi Ekim ayında yıllık %1,1 artarken aylık bazda %0,4 azaldı. Bu ayki veri ile
beraber Sanayi Üretim Endeksi aylık bazdaki düşüşünü üst üste dördüncü aya taşımış oldu. Bu gelişme İSO’nun
hesapladığı İmalat PMI verileri ile de uyumlu bir seyre işaret ediyor.
Bu hafta açıklanan bir diğer önemli veri de İşgücü İstatistikleri’ydi. TÜİK’in hesaplamalarına göre mevsim etkisinden
arındırılmış işsizlik oranı %8,5 olarak gerçekleşti. Böylelikle işsizlik 11 yılın en düşük seviyesine gerilemiş oldu. Verinin
açıklanmasının hemen ardından söz konusu verinin gerçekçiliği ile ilgili bazı yorumlar ve ithamlar oldu. Ancak konunun
detayına indiğimizde Ekim ayı istihdam tahminlerinin 3. çeyrek büyüme verisi ile uyumlu bir gelişme gösterdiğini ifade
edebiliriz. Tabi ki buna deprem bölgesinde devam eden hummalı inşaat faaliyetlerini de eklemek gerekiyor.
Bir diğer önemli bulgu ise Ekim ayında üniversitelerin başlaması ile gençlerin eğitim/öğretime yönelmesi. Buna bir de
EYT düzenlemesinin etkilerini ilave edersek işgücüne dahil olmayan nüfustaki artışı izah etmek mümkün oluyor. Açıkçası
kulaktan dolma bilgilerle TÜİK gibi önemli kurumlarımızın yıpratılmaması gerektiğini yeniden hatırlatmakta fayda var.
Peki gelişmeler bu şekilde iken beklentiler ne yönde? 2024 yılında iç talepteki yavaşlamanın daha da
belirginleşeceğini öngörüyoruz. Dış talep koşullarındaki kötü gidişatı da göz önünde bulundurursak önümüzdeki yıl
istihdam piyasasının bundan olumsuz etkileneceği aşikar. Ayrıca asgari ücret düzenlemesinin seviyesi de bu bağlamda
son derece önemli. Artış oranının bir yandan çalışanları enflasyona ezdirmeyecek diğer yandan da işvereni iş veremez
hale getirmeyecek bir seviyede olması gerekiyor.
2024 yılında hem istihdam hem de büyüme tarafında KOBİ’lerin desteklenmesi büyük önem arz ediyor. Türkiye’de
üretimin, istihdamın ve ihracatın en önemli kaynağı KOBİ’ler. Ancak KOBİ’lerin finansmana erişimi konusu enflasyonla
mücadele kapsamında aksatılmamalı. Yeni yılda tıpkı 2016 yılında olduğu gibi KOBİ’lerin faaliyetlerini belirli bir seviyede
sürdürmesi için KGF marifetiyle yeni bir kefalet programını şimdiden tasarlamak gerekiyor.
Merkez Bankası’nın seçici kredi uygulamasının ihracat ve yatırım kredilerine yönelik olması stratejik açıdan önemli ve
doğru. Ancak istihdamın yoğunlaştığı KOBİ’lerin sürdürülebilirliğini de göz önünde bulundurmak gerekiyor.

Levent Yılmaz - Sanayi üretimi, istihdam verisi  ve beklentiler

Zengin veya yoksul tüm ülkelerde doğurganlık oranı düşüyor ve buna kadınların tercihi neden oluyor. Yaşlanan ve azalan nüfus toplumsal ve ekonomik olduğu kadar jeo-politik çalkantılara da yol açacağa benziyor. Görünen o ki, yeni dünyada ayakta kalabilmek için köklü dönüşüme ihtiyaç var.

Nüfusu azalan ve saçı ağaran bir dünyada nasıl hayatta kalınır?

Şirketler kârlarını artırırken beyaz yakalılar neden işsiz kalıyor? Ekonominin büyüdüğü ülkelerde bile neden güvencesizlikle karşı karşıyalar? Diplomalar iş bulmaya neden yetmiyor? Yapay zekâ hangi meslekleri tarihe karıştırmak üzere?

Büyüyen kriz: Beyaz yaka işlerdeki büyük dönüşüm

Sosyal medyanın en güçlü haber mecrası Yeni Şafak.
Yeni Şafak Gazetesi olarak yayın hayatına başladığımız ilk günden itibaren ülkemizde demokrasinin tüm kurumları ile yerleşmesi, milli irade ve değerlerimizin hâkim olması için tüm gücümüzle çalıştık. Bu ülkenin geleceğinin derin sularda boğulup gitmemesi için çaba sarf ettik. Fırtınalı günlerde sığınılacak bir liman olduk. Bugüne kadar ülkemize yapmış olduğumuz katkıyı bundan sonra da okurlarımızın desteği ile sürdürmeye devam edeceğiz. Her gün Yeni Şafak’la yeni bir umut olacak.

Türkiye’nin En Büyük Ekonomi Platformu

Gündem veya önemli meseleler hakkında konunun uzmanlarınca kaleme alınmış makaleler Fikir Turu Podcast Kanalı'nda sizlerle

New tracks tagged #İstihdam