1923 sonrasında CHP idaresi altında yönetilen Türkiye’de, tedrici
biçimde artan bir baskı ortamı söz konusu olmuş ve zamanla tek
parti idaresi kurumsallaşma eğilimi göstermiştir. Özellikle Takriri
Sükun Kanununun hemen ardından 1925 öncesine oranla görece
demokratik ve çoğulcu olan basın, bir tehdit olarak algılanmış ve
birçok gazete kapatılmıştır. Ahmet Emin Yalman’ın anılarında ifade
ettiği üzere 1925’ten kabaca 1935’lere kadar rejime tehdit olabileceği
vehmiyle her türlü gazete ve gazeteci paranteze alınmış ve tek parti
kendi varlığını güçlendirerek yola devam etmiştir.
Süreç içerisinde demokrasinin seyrinde de sorunlar yaşanmış ve bu
sorunların çözümü adına çok partili hayata geçiş denemeleri söz
konusu olmuştur. Muhalefetsiz bir ortamda otoriterleşme
tehlikesinin kaçınılmaz olduğunu düşünen Kazım Karabekir, Rauf
Orbay ve Ali Fuat Cebesoy gibi isimlerin Terakkiperver Fırka girişimi
basında Türkiye’nin demokratikleşmesi için önemli bir fırsat olarak
görülmüştür. Benzer bir eğilim 1930’un başlarında Fethi Okyar
liderliğinde Serbest Fırka ile denenmiş ve geniş halk kitleleri
desteğine mazhar olan parti, kısa süre içerisinde bir tehdit olarak
algılanmıştır. Her iki partinin farklı gerekçelerle varlıklarını
sürdürememeleri, Türkiye’de demokrasinin kalıcılaşması ve
güçlendirilmesi açısından sorunların yaşanmasına neden olmuş ve bu

sorun uzun yıllar sürecek bir tek parti idaresinin otoriterleşmesini
kaçınılmaz kılmıştır.

Turgay Yerlikaya - 27 Mayıs: Demokrasi sürecinde kara bir leke

Zaman hızla ilerliyor, işte Mayıs ayı da sona erdi ve peşinden
gelen Haziran sıcaklarıyla kavrulmaya başladık. Yakın
tarihimizde milletimize büyük acılar yaşatan siyasi
zorbalıklardan biri de – bilindiği üzere – Yirmiyedi Mayıs
1960 askeri darbesidir. Her yıl Mayıs ayında bu “gece baskını”
gündeme gelir ve medyada değerlendirmeler yapılır. İçinde
yaşadığımız 2024 yılının Mayıs ayının sonunda da yine
gazetelerde bu minval üzere yazılar yayımlandı. Ayrıca
cuntacıların işlediği bu korkunç cinayetten sonra
Cumhurbaşkanlığı seçiminin gündeme gelmesiyle birlikte
onların bir kere daha çirkin yüzlerini gösterdikleri ve mesela
merhum Ali Fuad Başgil’i Cumhurbaşkanı yapmamak için
ölüm tehdidi de dahil, her entrikaya başvurdukları dile
getirildi.
Ben bu sütunda, Başgil hakkında daha önce iki yazı
yayımladım. Birinde merhumun cenaze merasiminde görülen
ihtişamı ve vasiyetnamesini anlatmaya çalıştım, diğerinde ise
onun Cumhurbaşkanlığının nasıl engellendiğini izah ettim.
Bu yazımda da, Başgil hakkında, 1963 yılında neşredilen bir
kitaptan ve muhtevasından kısaca bahsedip yazarının ibret ve
dehşet dolu bir hatırasını sizlere nakledeceğim. “Ord. Prof. Dr.
Ali Fuad Başgil – Hayatı Şahsiyeti Mücadeleleri” adlı bu eseri
Mehmet Gökalp Bey hazırlamış, Gökhan Evliyaoğlu da bir
önsöz yazmış. Kitap “Haksızlıklar karşısında susan dilsiz
şeytandır” hadis-i şerifiyle başlıyor. Gökhan Evliyaoğlu’nun
takdim yazısı ise, “Şehirdeki Aydından Dağdaki Çobana
Kadar Herkesin Sevdiği Âlim” başlığını taşıyor.

DURSUN GÜRLEK - Herkesin Sevdiği Âlim Ali Fuad Başgil

27 Mayıs’ın hemen ertesinde, “devlet hazinesindeki altın stokunu takviye etmek” amacıyla silahlı kuvvetler mensupları bir kampanya başlatır. Binlerce kişi alyanslarını Hazine’ye bağışlar. Milli Birlik Komitesi de onlara bakır “devrim” yüzükleri verir. Ancak sonrasında bağışlarla ilgili kötü kokular yayılır. Öncesi ve sonrası ile Alyans Kampanyası nedir? Kübra Aslan yazdı.

1960 darbesi sonrası Alyans Kampanyası

15 Temmuz gecesi başlatılan ve 16 Temmuz sabahı etkisiz hale getirilen FETÖ’cü kalkışma ve
Türkiye’Yi iç savaş ve işgale zemin hazırlama girişimi ve Meclis’e yönelik saldırılara karşı 2’nci kez Gazi
olan Meclisimiz tek yürek bir duruş sergiledi. Darbe girişimi duyulur duyulmaz TBMM’ye gelen TBMM
Başkanı İsmail Kahraman’ın çağrısıyla bakanlar, grup başkanvekilleri, milletvekilleri ve görevliler hızla
TBMM’de toplandı. TBMM Başkanı İsmail Kahraman, AK PARTİ, CHP ve MHP Grup başkanvekillerini
Divan’a davet ederek Genel Kurul’u açtı. TBMM Başkanı ve Meclis’te bulunan tüm milletvekilleri
darbeyi kınayan konuşmalar yaptılar. Darbeye karşı ortak bir bildiri hazırlandı. 2’nci kez Gazi olan
Meclisimiz; Başkan’ıyla, milletvekilleriyle, personeli ve güvenlik görevlileriyle sabaha kadar tek yürek
ve tek vücut olarak mecliste durmuştu. TBMM’sinden Türkiye’nin dört bir yönüne vekiller konuşma
yapıyor, millete Meclis’in duruma el koyduğu mesajını veriyorlardı. Eğer TBMM Muhafız Alayı Allah’ın
bir lütfu olarak 21. 12. 2011 tarihinde TBMM Teşkilat Kanunu’nun yürürlüğe girmesi nedeni ile
kaldırılmamış olsa FETÖ’nün bu tabura da sızması kuvvetle muhtemeldi. Bu durumda 15 Temmuz’da
TBMM’ye koşan milletvekillerinin darbeci FETÖ askerleri tarafından gözaltına alınmaları söz konusu
olabilirdi. Veya milletvekillerinin TBMM’ye giderek Türk milletine ve dünyaya olumlu mesaj verme
imkanları olmayabilirdi.
‘YURTTA SULH KONSEYİ’ ÜYESİNDE HANGİ GİZLİ PLANLAR ELE GEÇTİ
iç savaş çıkarmaya yönelik provokasyon ve terör eylemlerinin ilk hedefi, Türkiye’nin birlik ve
beraberliğinin bozulması KAOS ve istikrarsızlık ortamının yaratılmasına yönelik olarak
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ailesinin Marmaris’te infaz edilmesine yönelik eylem planıydı.
Eğer cinayet şebekesi FETÖ’cüler ve kendilerine ordu içinde destek veren az sayıda diğer bazı
unsurlar başarsalardı binlerce insanı işkencelerle infaz edeceklerdi. Bu amaçla darbe merkezi
‘’Akıncılar Üssü’nde’’ sorgu ve infaz odalarının hazırlandığı, yapılan soruşturmalarda ortaya
çıkarılmıştı. 15 Temmuz darbe kılıfı giydirilmiş kalkışmanın devlet-millet dayanışması içinde
önlenerek vatan haini FETÖ militanlarının derdest edilmesi ve yargı önüne çıkarılması
şüphesiz darbelerle delik deşik edilmiş demokrasi tarihimizde bir ilke işaret etmektedir.
Cumhuriyet tarihimizde yine bir ilk olarak TBMM ve milli iradenin asıl sahibi yüce Türk milleti
ordu içine sızmış FETÖ’cü hainler tarafından, savaş uçakları ve helikopterler ile bombalanarak
tanklar ile kurşunlanarak veya ezilerek hedef alınmıştı. FETÖ’nün darbe girişimini organize
eden sözde ‘Yurtta Sulh Konseyi’ üyesi FETÖ’CÜ sözdeTuğamiral Sinan Sürer’in
Genelkurmay’daki odasında ele geçirilen 19 sayfalık dokümanda, Türkiye’yi iç savaşa
sürükleyecek ve bölünmesine neden olacak gizli bir plan ele geçirildi?

BÜLENT ORAKOĞLU - TBMM Muhafız Alayının 15 Temmuz Kalkışması Öncesinde Kaldırılması

Geçtiğimiz çarşamba günü Türkiye’de herkes Avrupa Şampiyonluğu Türkiye-Çekya maçı için
ekranlara kilitlenmişken ekranların altyazılarına ilginç bir darbe haberi düştü. Maçın heyecanı
içinde ilk anda çok ilgi çekecek bir haber değildi tabii. Latin Amerika ülkelerinde olağan
işlerden biri. Yönetimlerin normal seçimlerle değişmesinin bir istisna gibi algılandığı yerler.
Ancak darbe haberine kısa bir süre içinde dikkat kesilmeyi sağlayan alakalar hafızalardan
yavaş yavaş düşmeye başladı. Bolivya 7 Ekim’den kısa bir süre sonra İsrail’e karşı en net
duruş sergileyen ülkelerden biriydi. Daha kasım ayı içinde Gazze’ye karşı soykırım
uygulayan işgalci İsrail’le diplomatik ilişkilerini askıya aldığını duyurmuştu.
Ayrıca daha 20 gün önce Devlet Başkanı Luis Arce Moskova’ya bir ziyarette bulunmuş ve bu
ziyarette Putin ile BRICS ülkelerine katılma seçeneğini masaya yatırmıştı. Aynı görüşmede
Rusya ile önemli bir Lityum satış anlaşması da imzalanmıştı.
Bu üç konu kuşkusuz Bolivya’daki darbenin arkasındaki olağan şüphelileri için en önemli
muharrikler olabilirdi. Bu üç sebep arasında hangisinin daha belirleyici olduğunu sormak ne
kadar anlamlı olabilir bilemiyoruz. Ama Bolivya’daki darbeyi Türkiye açısından bütün bu üç
sebepten daha fazla dikkat çekici kılan, darbeye karşı Devlet Başkanı’nın halkı karşı koymaya,
darbeyi püskürtmeye davet etmiş olması ve halkın da bu davete icabet ederek kısa süre
içinde darbenin başarısızlığa mahkûm edilmesi oldu.
Kuşkusuz bu, darbelerle ilgili ilk kez Türkiye’de,15 Temmuz’da ortaya konulmuş bir karşı
koyma modelinin başka yerlerde de uygulanabilirliğini gösteren ilginç bir örnek
oluşturmuştur. Türkiye’de de eskiden bir seçilmiş yönetimin, ne kadar halk desteği olsa bile
bir darbeye maruz kalıp devrilebilmesi için askerin bir muhtıra vermesi yetiyordu.
İktidardakiler varsa şapkalarını, yoksa partilerini alıp giderlerdi. Bu durum başka yerlerde
farklı olmazdı. Asker her zaman haklıdır çünkü silahı var ve ülkeyi koruyordu. Ülkeyi koruma
görevi ülkeye sahip olma konumu da sağlıyordu.
Bir askeri darbe teşebbüsüne karşı askerin koruma görevinin halk tarafından ve münhasıran
bunun için verilmiş olduğunu, bunun bir yönetim yetkisini kapsamadığını ilk kez 27 Nisan e-
muhtırası vesilesiyle Türkiye’deki sivil yönetim hatırlattı. Böylece demokratik yönetimde
askerin hükümete tabi olduğu tersinin asla doğru olmadığı güçlü bir biçimde vurgulanarak bir
askeri darbe teşebbüsü daha kıpırdamadan durdurulmuş oldu. 15 Temmuz’da ise başlamış
ve teşebbüs edilmiş bir darbede kışlasından çıkmış askerlere karşı Cumhurbaşkanı
Erdoğan’ın halkı karşı koymaya çağırması darbeler tarihinde yepyeni bir dönem de
başlatmış oldu.
Bolivya&#39;da da General Jose Zuniga komutasında başlatılan askeri darbe girişimi, Devlet
Başkanı Luis Arce’nin halkı protestoya çağırmasının ve darbeci generalleri azledip yerlerine
yeni komutanları atadığını duyurmasının ardından kısa süre içinde kontrol altına alınmış oldu.
Orduya yeni atanan Komutan Jose Wilson Sanchez &quot;Cadde ve meydandaki tüm askerlere ve
personele birliklerine dönmelerini” emretmesinin ardından iyice başsız ve temelsiz kalan
darbe girişimi sona erdi.

YASİN AKTAY - Bolivya’da darbeciliğe karşı “Türkiye Modeli”

Bolivya örneği, yüzlerce darbe girişimine muhatap olan Latin Amerika’da bir
darbenin engellenebiliyor olması yönüyle tartışmaya değer. 27 Mayıs darbesi ile
başlayan ve 15 Temmuz’a kadar farklı saiklerle mümkün hale getirilen darbe
girişimleri, Bolivya örneğini bizler açısından daha fazla ilgi çekici hale getirdi.
Özellikle Devlet Başkanı Luis Arce’nin hükümet sarayını basmaya çalışan darbeci
General Jose Zuniga’ya karşı çıkması ve sonrasında halka çağrı yaparak
yüzbinlerce insanın sokaklara çıkmasını sağlaması anlamlı idi. Demokratik
usullerle seçilen bir Başkan’ın darbeye halkla birlikte mukavemet etmesi,
mazisinde acı hatıraların olduğu Türkiye açısından da önemli bir deneyim.
Nitekim 15 Temmuz günü Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çağrısı ile yüzbinlerce
insan sokaklara inmiş ve olası bir işgal girişimine yönelik demokrasiyi
savunmuşlardır. 15 Temmuz’u hem Türkiye hem de dünyadaki örnekleri
açısından pozitif ayrıştıran bu mücadele ruhu, Bolivya örneğinde de görüleceği
üzere bir model üzerinden tartışılabilmektedir.
Darbeler ve Dış Destek
Stephen Kinzer’in “Darbe” isimli kitabında açık biçimde görüldüğü üzere
özellikle Latin Amerika tecrübesi, darbelerin bir dış destek olmadan
yapılmasının mümkün olmadığını göstermektedir. Dış destek denildiğinde ilk
aklan gelen ülke ise hiç kuşkusuz ABD. ABD, 1930’ların başında Küba’daki askeri
darbeyi desteklerken, 1960’lar başında da birçok kez Fidel Castro’yu hedef
almıştır. Özellikle siyasi ve ticari çıkarları tehdit altında olduğunda darbe
seçeneğini gündeme alan ABD’nin Latin Amerika tecrübeleri Küba ile sınırlı
değil. Nitekim komünizm tehdidi gerekçe gösterilerek Guetemala’da yapılan
darbe, ABD’li şirketlerin bu bölgedeki çıkarlarını zedeleyen Başkan Arbenz’in
toprak reformu kararıyla ilgiliydi.
Benzer biçimde, ABD’nin 1963&#39;te Güney Vietnam Devlet Başkanı Ngo Dinh
Diem&#39;e karşı düzenlenen darbeyi finanse ettiği Pentagon belgelerine yansıyan bir
konu. ABD’nin Soğuk Savaş doktrini çerçevesinde Şili’de yaptığı darbe ise en çok
konuşulan müdahaleler arasında. 1970 yılında Salvador Allende başkan
seçildiğinde Richard Nixon Allende’in göreve gelmesini engellemek istemiş,
başarılı olamayınca darbe seçeneğini masaya yatırmıştır. Nihayetinde 1973

yılında ABD destekli Augusto Pinochet, Allende&#39;e darbe yapmış ve demokratik
süreci kesintiye uğratmıştır.
Türkiye Darbeleri ve Dış Destek
Latin Amerika deneyimlerinin bizim coğrafyamızdaki karşılığı da darbelerdeki
dış desteğin görülmesi açısından oldukça önemli. 27 Mayıs’ın hemen öncesinde
İran’da Musaddık’a karşı yapılan darbenin amacı Sovyet saldırganlığının
önlenmesi olarak ifade edilse de asıl gerekçe, Musaddık’ın İran petrollerini
millileştirme çabalarıdır. İngiltere ve ABD’nin işbirliğinde sahneye konulan Ajax
Operasyonu sonucunda Musaddık devrilmiş ve bahse konu ülkelerin ticari ve
siyasi çıkarları korunmuştur.
Bizde 27 Mayıs başta olmak üzere bütün darbe süreçlerinde, çok fazla
odaklanılmasa da ciddi bir dış desteğin olduğu bilinmektedir.

TURGAY YERLİKAYA - Bolivya darbe girişimi ve Türkiye modeli tartışmaları

Türk milleti zekidir, Türk milleti çalışkandır. Amenna, kimsenin şüphesi yok. Üstelik bu kadarla da
kalmaz.
Güçlüdür, inançlıdır, neciptir…
Yardımseverdir, misafirperverdir.
Bu milletin her ferdi, yurdunu milletini özünden çok sever.
Hemen hemen her ferdi diyelim. Arada tek tük arıza çıkaranlar da bulunur.
Bu millet yıllarca hazırlığı yapılan askerî darbeyi, canını hiçe sayarak bir gecede önlemiştir.
Hem de silahsız, bedeniyle.
Ayağındaki şıpıdık terliği, acımasızca ateş eden uçaklara fırlatmış…
Fanilasını çıkarıp arabaları ezen tankların egzozunu tıkamış…
Elindeki levyeyi ateş edenlere sallamıştır.
*
15 Temmuz darbe teşebbüsünün üstünden sekiz sene geçti.
Önce tam algılanamadı.
Köprü üstünde tanklarla, askerî kamyonlarla trafik kesilince, terör operasyonu sanıldı.
Akşamın o vakti darbe mi olur! Olurmuş meğer.
Mecbur kalınca kurallar değişebilir, istisna devreye girer.
Tam anlamıyla darbe olduğu fark edildiğinde, artık iş geri dönülemez bir noktaya ulaşmıştı.
Daha sonra baktık ki maksat ülke yönetimini ele geçirmekle sınırlı değilmiş.
Ardından işgal operasyonu başlayacakmış.
Bütün hazırlıklar yapılmış, yığınaklar tamamlanmış.
Darbe önlenince, sınır ötesinde ve berisinde hazırda bekleyenler de hayal kırıklığına uğradı.
Yine de tam algılayamayan veya inadına çarpıtanlar var. Cenabı Allah akıl, fikir, izan, idrak versin.
*
Tepemizde uçuşan, sonik patlamalarla bomba atıldığını zannettiğimiz uçaklara, helikopterlere “O
yakıtın bitecek, havada kalamayacaksın. Elbet ineceksin” diye seslenenler haklı çıktı.
Uçaktakiler onu duymuyordu ama havada kalma süresinin sınırlı olduğunu en iyi kendileri biliyordu.
Tanklardaki mermilerin tükeneceğini haykıranlar da haklıydı.
Nereye kadar ateş edebilirdi?
Bütün milleti mi öldürecekti?
*
15 Temmuz gecesi sokağa çıkıp darbeyi engelleyenlerin yüzlercesi şehit düştü, binlercesi yaralandı.
Kalanlar, sonraki günler ve gecelerde bir ay boyunca sokakta nöbet tuttu.
Darbe nöbetiydi bu.
Dünyada örneği görülmemiş bir nöbet.
“Tekrar etmek niyetinde olan hainler varsa” düşüncesiyle asker gibi vatanı beklediler.
Reis “Bu kadar yeter” demeseydi, gece gündüz devam eden nöbet kırk güne, elli güne, belki daha
ötesine gidecekti.

MEHMET ŞEKER - 15 Temmuz Nöbeti

I. Dünya Savaşı’nın bitişinden sonra İngiltere’nin, Fransa’nın ve diğer Avrupa ülkelerinin
etkisi dışında kalan bir kara parçası neredeyse kalmamıştı. Dünya uçtan uca Batı sömürge
imparatorluğu tarafından işgal edilmişti. İslam dünyası büyük oranda Osmanlı topraklarından
oluştuğu için Osmanlı Devleti&#39;nin dünya savaşında yenilmesi ve nihayetinde teslim olması,
hâkimiyeti altındaki toprakların bütünüyle sömürge toprakları hâline gelmesine neden oldu.

Batılı devletler, kendi çıkarlarını merkeze alan sömürgeci bir dünya düzeni kurdular.
Kendileri için bu dünya düzeni gelişmiş, kalkınmış ve refah içinde yaşayan Batılı milletlerin
göz kamaştırıcı bir atmosferiydi. Ancak Batılı devletlerin kurdukları bu büyülü atmosfer,
kendileri dışındaki tüm ülkelerin sömürülmesine ve baskı altında tutulmasına bağlıydı. Batı
sömürge imparatorluğu, bazı ülkeleri doğrudan sömürge hâline getirirken diğer ülkelerin
kaynaklarını sömürmekle yetindi. Yine birçok devletin yönetici seçkinlerini kontrol altında
tutarak işgal masrafı yapmadan ilgili devletleri kendi çıkarları için sömürmeye devam etti.

II. Dünya Savaşı, İngiltere ile Fransa’nın zayıflamasına sebep olduğu için birçok kıtada
bağımsızlık hareketleri baş gösterdi. Görünüşte bağımsızlığını kazanan ülke sayısı her geçen
gün artıyordu. Fakat bağımsızlık savaşlarından sonra da kurulan yönetimler üzerinden Batının
sömürgeci tahakkümü devam etti.

Türkiye, bağımsızlığını I. Dünya Savaşı’ndan sonra kazanabilmiş birkaç ülkeden biriydi.
İmparatorluk toprakları kaybedilmiş, Anadolu’da Misak-ı Millî dediğimiz sınırların bir kısmı
da dışarıda bırakılarak bağımsız bir devlet kurulmuştu. Bugünden geriye doğru baktığımızda
Batılı devletlerin hiç de beklemediği bir güce ve 13 milyonluk bir nüfustan 80 milyonluk bir
nüfusa ulaşmış bir ülke ortaya çıktı.

İHSAN AKTAŞ - Türkiye’de Cumhuriyetin Demokratikleşmesi Karşısında Küresel Terör Örgütü FETÖ

Ankara’da jetlerin alçak uçuşları, helikopterlerin binalar üzerinde turlaması ve
İstanbul’da tankların konuşlandığı köprülerin trafiğe kapatıldığının ilk bilgileri,
vatandaşların kaydettiği görüntüler eşliğinde önce sosyal medyaya düşmüştü.
Kalkışma sırasında 15 Temmuz Şehitler Köprüsü&#39;nde yaşanan olaylara ilişkin
iddianameye göre, darbeci askerler köprüye 21.52&#39;de ulaşmışlardı.
Bir hareketlilik vardı. Sosyal medyada herkes ‘ne oluyor’ sorusuna yanıt
arıyordu.
Dolaşıma sokulan ‘kaynağı belirsiz’ ilk bilgi; DEAŞ’ın bombalı saldırı yapma
ihbarı üzerine jandarma birliklerinin köprülerde güvenlik önlemleri aldığı
yönündeydi.
Geriye dönük incelediğimde televizyon kanalları da ilk son dakikalarını saat
22.30’dan itibaren vermeye başlamışlar.
DHA ve İHA’nın servis ettiği, Anadolu yakasından Avrupa yakasına geçişin
durduğu görüntülerde hareket halindeki tanklar da görülüyor.
Ben de Yeni Şafak’ın haber merkezindeydim ve Yönetim Kurulu Başkanımız
Ahmet Albayrak ile telefonda görüşüyorduk. Ahmet Bey, “Bu bir darbe girişimi.
Fetullahçı subaylar devleti ele geçirmek istiyorlar. Acil son dakika olarak
duyuralım” dediğinde saatler 22.35’ti. İki dakika içinde tüm Türkiye’nin anlam
veremediği o hareketliliğin nedeninin ne olduğunu Yeni Şafak’ın web sitesi ile
sosyal medya hesaplarından duyurmuştuk.
Üniformalı ihanet şebekesi deşifre olmuştu. Bizi halkı askere karşı kışkırtmakla
suçlayıp, birkaç dakika içinde linç ettirenlerle, “Askerler DEAŞ’a karşı güvenlik
önlemleri aldılar” yalanını servis edenler aynı odaklardı. Yani dolaşıma sokulan
o ilk bilgi de darbe girişiminin aşamalarındandı.
Yeni Şafak’ın son dakika haberi Twitter ve Facebook üzerinden çok kısa sürede

milyonlarca kişiye ulaşmıştı. Bu esnada TVNET de darbe girişimini duyuran ilk
televizyon kanalı olarak kesintisiz canlı yayına geçmişti.

ERSİN ÇELİK - Darbe Heveslileri Duysun Dört Kişiden 3’ü Tetikte Bekliyor!

Sözlükler “darbe” kelimesini maddelere ayırarak açıklıyor.
Aslı Arapça olan darbenin birinci anlamı vurmaktır. Bir insanı
fena halde dövseniz de, yaralasanız da, öldürseniz de onu
darbetmiş oluyorsunuz. Bu çirkin davranış toplumumuzda o
kadar yaygın hale geldi ki sözlü ve yazılı basında darp
haberlerinden geçilmiyor.
Darbenin ikinci anlamı da çok üzücü, çok etkileyici olay
demektir. Bunun da tabii ki birçok çeşidi bulunmaktadır.
Üçüncü anlamına gelince, bu da bir ülkede iktidarı ele
geçirmek için yapılan yasa dışı harekettir. Eski ifadesiyle buna
“darbe-i hükümet” denilmektedir.
Bir de darbe teşebbüsü vardır ki, bu da darbe tekebbüründen
başka bir şey değildir. Bilindiği üzere, tekebbür kibirlenmektir.
Mütekebbir ise kibirli adam mânâsına gelmektedir. Allah’ın
hiç sevmediği, en kötü huylardan biri olan kibir insanı
Nemrut’laştırır yahut Firavun’laştırır. Nemrud’un ve
Firavun’un ve bu tinette olan diğer bütün despotların
zulümleri ise o kadar korkunçtur ki, anlatılması bile insana
azap verir. İşte darbeci de böyle astığı astık, kestiği kestik bir
diktatördür.
Müesses nizamı yıkmak, iktidarı ele geçirmek, keyfemâyeşa
hareket etmek ve böylece hırsını açığa vurmak için yanıp
tutuşan darbecinin veya darbecilerin günah galerisi o kadar
kabarıktır ki, tasviri de insana ayrı bir azap vermektedir. Evet,
bütün darbeciler aynı zamanda korkunç birer işkencecidir.
Bunlar kendi cinsinden olan insana yahut insanlara işkence

etmekten, acı çektirmekten marazi bir zevk alan hasta
ruhlardır.
Tarihin sayfalarını kirleten güruhun en başında zor
kullanmayı, dayatmayı, asmayı, kesmeyi marifet zanneden
darbeciler gelmektedir. Ve onların despotluğa dayanan
icraatları, aradan yüz yıllar geçse bile unutulmuyor. Buna
tarihten bir örnek verecek olursak, Osmanlı padişahı merhum
Sultan Abdülaziz Han’ı önce tahtından indirip sonra feci
şekilde katleden paşaları zikredebiliriz. Mithat Paşa, Mütercim
Rüşdü Paşa ve Hüseyin Avni Paşa üçlüsü gerçekleştirdikleri
bir askeri darbeyle siyasi cinayetlerin en korkunçlarından
birini işlediler. Özellikle Hüseyin Avni Paşa, intikam hissiyle
öyle bir halet-i ruhiye içine girmişti ki, genç padişahı feci
şekilde öldürttüğü halde intihar süsü verdirmekten bile
çekinmedi. Rahmetli tarihçilerimizden Yılmaz Öztuna’nın
“Bir Darbenin Anatomisi” isimli kitabı okunursa bunun bir
intihar değil, işkenceyle öldürme olduğu ayan beyan görülür.
Ayrıca İbnülemin Mahmud Kemal İnal’ın “Osmanlı Devrinde
Son Sadrıazamlar” adındaki kitabında Hüseyin Avni Paşa
bölümü gözden geçirilirse, adı geçen Paşa’nın bütün rezilliği
ortaya çıkar. Hüseyin Avni Paşa ve adamları ahlaksızlıkta,
işkencede o kadar ileri gittiler ki, padişahın annesi Valide
Sultan’ın kulaklarındaki küpeleri bile çekip çekip
koparmaktan çekinmediler.

DURSUN GÜRLEK - Darbelerin çirkin yüzü ve 15 Temmuz kalkışması

Merhum Aliya “Unutulan soykırım tekrarlanır” sözüyle hafızalarda
acı izler bırakan kitlesel yok etme eylemlerinin daima hatırlanması
ve zihinlerde bir yer işgal etmesi gerektiğini salık vermektedir.
Aliya’nın buradaki amacı, soykırıma tabi tutulan halkların hangi
tarihsel koşullarda bu eyleme maruz kaldıkları ve nedenleri üzerine
düşünmeyi öğütlemektir. Nihayetinde Srebrenitsa özelinde anılan
ama Bosna’nın muhtelif yerlerinde cereyan eden kitlesel kıyımların
motivasyonları ve mümkün hale getiriliş koşulları o dönemi anlama
ve tekrar aynı şeylerin yaşanmaması adına önemli ayrıntıları
barındırmaktadır. O sebeple her temmuz ayında çok da yerinde bir
ifade ile “20. yüzyılın göbeğinde Avrupa’da yaşanan soykırım”
cümlesi kullanılmakta ve özgürlükler kıtası olarak kabul edilen
Avrupa’da hem de 20. yüzyıl koşullarında bir soykırımın nasıl ve ne
sebeple mümkün hale getirildiği üzerine düşünülmektedir.
Bundan tam sekiz yıl önce devletin kılcal damarlarına kadar sızan bir
örgütün uluslararası destekle temerküz ettiği gücü kullanarak darbe
girişiminde bulunması, Türk demokrasi tarihi açısından unutulması
mümkün olmayan bir olay. Dinsel görünümlü bir yapı olan FETÖ’nün
uzunca süredir asker ve sivil bürokraside kendisine açtığı alan
üzerinden siyasete müdahalesi ve nihayetinde 15 Temmuz gününde
kanlı bir darbe ile Türkiye’nin işgaline zemin hazırlama çabası
hafızalardaki yerini diri bir biçimde tutmaktadır.

TURGAY YERLİKAYA - Unutulan darbeler tekrarlanır

Bugün 15 Temmuz, günlerden bir gün, ama Türkiye’nin tarihine, nevi şahsına münhasır bir
darbeyle özdeşleşerek yazılmış olan bir gün. 8 sene önce Boğaziçi Köprüsünün girişinin
tanklar tarafından kapatılmış olduğu duyurulduğunda bile ilk anda çok az kimse bunun bir
darbe teşebbüsü olduğunu aklına getirebildi. Daha birkaç gün öncesine kadar Türkiye’de
darbeden bahsedenin aklını peynir ekmekle yemiş olması gerektiğinin konuşulduğu bir
atmosfer vardı çünkü.
Kim diyordu bu devirde darbenin olmayacağını? Tabii ki darbeyi veya tehdidini gerçek
anlamda hisseden, hatta yaşayan kesimler değil, bilakis onların bu konudaki uyarılarını bir tür
paranoya olarak görenler diyordu bunu. Hatta darbe bahsini iktidarın muhaliflerini
susturmak için uydurduğu ve kullandığı bir korku edebiyatından ibaret görenler de
oluyordu. Ne de olsa korku ve iktidar arasında da enteresan bir denklem vardır. Tarih
boyunca iktidarı elde tutmak için muhtemel veya muhayyel düşmanlar uydurmak veya
muhaliflerine sahip olduklarından daha büyük bir güç vehmedip, taşıdıkları potansiyele dair
kitleleri korkutup onlara karşı şimdiden hukuk dışı önlemler almayı meşrulaştırmak şeklinde
bir iktidar yolu vardır. Türkiye demokrasisinin gelişimi yıllarca muhayyel komünizm,
bölücülük veya irtica korkuları üzerinden geciktirilmedi mi?
Nitekim 15 Temmuz darbesine giden yolda gelen öncü darbeler yargı kisvesi altında,
yolsuzlukla mücadele hassasiyetinin çok sinsice kullanılması yoluyla gelmişti. Demokrasinin
en güçlü işaretlerinden biri olan sokak gösterileri, protestolar yoluyla gerekçeler, zeminler,
hatta kendine göre argümanlar biriktirmişti. 17-25 Aralık’tan sonra, o zamana kadar AK
Parti’yi sürekli F Tipi yapılanmaya karşı uyarmakta olan CHP ve bir sürü muhalif, sırf
iktidara karşı yargı gücünü yanına alabildiği için hepsi birden FETÖ’nün yanında saf
tutmadılar mı? Darbeci-sinsi bir paralel yapılanmanın televizyonlarına el konuluyor diye
basın susturuluyor, diktatörlüğe gidiyoruz diye yaygara koparan CHP’li Kemalistlerdi.
Düne kadar F Tipini cumhuriyeti, laikliğe ve Kemalizm’e en büyük tehdit olarak gören
Kemalistlerin 17-25 Aralık (2013) ile 15 Temmuz (2016) arasında eşsiz bir dayanışmasına
tanık olduk. Konu basitçe “düşmanımın düşmanı dostumdur” kuralınca eski düşmanların
birden dost olması mıydı? Yoksa ittifakın çok daha derin kökleri vardı da bu ittifak yeri
geldiği için artık alenileştirilmesi mi gerekmişti?

YASİN AKTAY - 15 Temmuz münasebetiyle “korku ve iktidar” ve “darbeler ve cemaatler”

Bugün 15 Temmuz darbe girişiminin 8. sene-i devriyesi: FETÖ ihanet şebekesi, küresel
sistemin kuklalığını yaparak Türkiye&#39;de darbe yapmaya kalkıştı.
15 Temmuz darbe girişimi, derin devlet&#39;le derin millet&#39;in küresel sistemin lordları üzerinden
karşı karşıya getirilmesi teşebbüsüydü. Derin devlet dediğim şey, küresel sistemin çıkarlarını
teminat altına almakla ve Türkiye&#39;nin yeniden İslâmî bir yörüngeye oturmasını ve yeni bir
medeniyet iddiasıyla donanmaya kalkışmasını önlemekle görevli isimsiz ve cisimsiz ama
gücünü her zaman hissettiren bir aygıttır. Ülkeye iki asırdır kökü dışarıda bu derin devlet
hükmediyor. 
 DERİN DEVLET&#39;LE DERİN MİLLET’İN MÜCADELESİ… 
Türkiye’nin iki asırlık modern/leşme tarihi, derin devlet&#39;le derin millet&#39;in iktidar mücadelesi
tarihidir. Derin devlet, bizim devletimiz değildir; bize emperyalistler (özellikle İngilizler ve
Yahudiler) tarafından dayatılan devlet aygıtı ile bu dayatma aygıtı devre dışı bırakmaya
çalışan milleti, milletin duyarlıklarını ve çıkarlarını öne çıkaran derin millet arasında
yaşanıyor bu iktidar mücadelesi.
Derin devlet dediğimiz, emperyalistlerin adamları devşirmeler ve devşirmelerin devşirmeleri
Batıcı güç odakları.
Derin millet ise. Osmanlı&#39;nın son döneminde imparatorluğu kurtarma savaşı veren padişah,
padişahın etrafında halkalanan bir avuç fedayan-ı padişah ve halife ile padişahı sonuna kadar
destekleyen halk. Evet, padişah, elinden alınan devletin hakikî sahibi derin milleti temsil yör
eder Tanzimat’tan itibaren. Derin millet, İslâm milleti demektir aslında. Selçuklu&#39;da da,
Osmanlı’da da böyle idrak edilmiştir bu. O yüzden Selçuklu da, Osmanlı da devleti, Devlet-i
Âliye olarak adlandırmıştı. Osmanlı, ilâveten devleti, Devlet-i Âliye-yi Osmaniye-yi
Muhammediye olarak tarif ediyordu bizzat Hz. Peygamber&#39;e nisbet ediyordu kendisini. 
 TANZİMAT&#39;LA BAŞLAYAN YIKIM SÜRÜYOR BÜTÜN HIZIYLA…
 En büyük yıkım, Tanzimat’la yaşandı bu topraklarda: Kendimizden şüphe etmeye başladık.
Ardından Meşrutiyet&#39;le ve Cumhuriyet&#39;le bu süreç, kendimizi inkâr&#39;a dönüştü.
Bugün gelinen noktada, tam anlamıyla intiharın eşiğine sürükleniyor bu ülke, sosyolojik,
kültürel ve zihnî olarak.
Dünya tarihinde kendi kendini inkâr ederek varolan, ayağa kalkan ikinci toplum yok.
Her zaman söylediğim gibi: Dünyada Batılılar tarafından sömürgeleştirilmeyen tek ülke biziz.
Dünyada kendi kendini sömürgeleştiren tek ülke de biziz yine.

YUSUF KAPLAN - Zihnî işgal meyvesini verdi: Sosyolojik ve kültürel yıkım kontrolden çıktı! (2)

15 Temmuz darbe ve ihanet girişiminin yıl dönümü dolayısıyla, bir haftadır Fetullahçı
terör ve ihanet şebekesini konuşuyoruz. Bir yandan milletimizin destansı direnişini,
diğer yandan şeytanın aklına bile gelmeyecek iblislikleri yapan ihanet şebekesini
konuşuyoruz.
Bu topraklarda her zaman ihanet edenler var olmuştur. Hainler hep bir önceki
ihanetin devamı ve takipçisi oldu. Fetullahçı Terör Örgütü önceki bütün ihanetlerin
kokteyli ve zirvesidir. İslamiyet’in doğuşundan bu yana üretilen tüm fitne ve fesatları
içinde barındıran, İslam karşıtı en büyük münafık şebekesidir Fetullahçılık.
Ülkemizdeki İslam düşmanları, bu münafık şebekesini İslam içindeymiş gibi gösterip,
hem Müslümanlara iftira atıyor hem de özde birlikte oldukları Fetullahçı hainleri
korumaya çalışıyor. Fetullahçı Terör Örgütü, yöntem itibarıyla bu topraklarda büyük
kötülüklere imza atmış, Osmanlı Devleti’nin yıkılışının zeminini hazırlamış, Evangelist
misyoner teşkilatının devamıdır, yerli yardımcısıdır. Bu yüzden ABD’de çok üst düzey
bir koruma altındadır.
FETULLAHÇILIK ‘DİNCİ’DİR AMA O DİNİN İSLAM’LA İLGİSİ YOKTUR!
Fetullahçı ihanet şebekesi Türkiye toplumunda varlığını hissettirdiği günden beri,
sözde Atatürkçü, Kemalist, sol ve İslam karşıtı çevreler tarafından ‘dinci’ diye lanse
edilmeye çalışılıyor. Üstelik 15 Temmuz’dan sonra ortaya çıkan İslam karşıtlığına ve
Hıristiyan ve Yahudi dünyasının koruma girişimlerine rağmen, bu söylem hâlâ devam
ettiriliyor.
Evet, Fetullahçılık ‘dinci’dir ama o dinin İslam’la bir ilgisi yoktur. Fetullahçılığı İslam ile
ilgili tarikat ve cemaatlerle bir tutup, özde İslam’a düşmanlık yapıp, perde arkasında
FETÖ’yü gizlemek isteyenler var. Bir kısmı bunları cahilliğinden yapıyor olabilir.
Ancak bir kısmının kasıtlı ve bilerek yaptığı gerçeğini bilmemiz gerekir.
28 Şubat sürecinde Fetullah’ın etinden-sütünden yararlanarak, Müslümanlara en
büyük kötülüğü yapanlar, bugünlerde Fetullahçı Terör Örgütü’nü dinci bir
yapılanmaymış gibi göstererek, geçmişlerini gizlemeye çalışıyor. Fetullah’ın ne
olduğunu en iyi onlar biliyor. Çünkü birlikte aynı amaca hizmet ediyorlar.
Fetullahçılar dincidir, doğru. Fetullahçılar sapkındır, o da doğru. Firari FETÖ’cü
işadamı Mehmet Eldem’in anlattığına göre, örgütlerinin başına gelecekler 1000 yıl
önce İzmir’de yazılan İncil’de yer alıyormuş. Papaz mı bilmiyoruz, Paul adında biri
söylemiş bunlara. Meseleyi Fetullah’a söylemişler. Fetullah da söz konusu İncil’in yan
binadaki kütüphanede olduğunu söylemiş. Sonra Paul ile Jerald’ı Fetullah’ın
huzuruna çıkarmışlar. Fetullah da Jerald’a ayakkabılarını hediye etmiş. Jerald da
ayakkabıları ayağına değil kafasının üstüne koymuş.

HÜSEYİN LİKOĞLU - FETÖ’yü Kurtaramayacaksınız

Geçenlerde dijital platformları dolaşırken İkinci Dünya Savaşı konulu filmlerin çokluğu dikkatimi çekti.
Yeni dünya düzeninde yer bulan her devletin İkinci Dünya Savaşı geçmişi acılarla ve büyük hikâyelerle
dolu. Sinema ile propaganda ise Birinci Dünya Savaşı sırasında başlamış, İkinci Dünya Savaşı ile de
büyük bir güce dönüşmüş.
Bu güç, savaş sonrası dönemde, Hollywood üzerinden direkt Amerika’nın, dolaylı olarak da İsrail’in
eline geçmiş. Batılı devletler; birbirlerini öldürüp, politik olarak üzerlerini örttükleri o büyük buhranın
üzerinden çektikleri filmlerle dikkat çekici hikâyeler ortaya koymayı ve hatta insani değerler üretmeyi
de başarmışlar. Özellikle de İsrail, ‘Holokost Endüstrisi’ni kurarak dünyaya zihnen hükmeden bir
konum elde etti.
Aynı İsrail’in 10 ayı geride bırakan Gazze soykırımını da sinemayı ve kontrolündeki dijital platformları
kullanarak örtbas etmek isteyeceği apaçık bir gerçek. Yeni nesil, beyaz ekranın büyüsüne kapılır mı
bilmiyoruz ancak sinema hâlâ en güçlü yumuşak güç ve uzun vadede silahtan daha etkili.
Amerikan yapımı, hiç yaşanmamış uydurma hikâyelerle kandırılan halklar arasında bizler de varız.
Çünkü sinemaya gereken değeri vermedik. Uzun bir tartışma. Nedenleri çok fazla lakin günün
imkânları mazeret kabul etmiyor artık. Üstelik acısıyla-tatlısıyla gerçek, kuşatıcı çok güçlü hikâyelerin
yaşandığı topraklarda yaşıyoruz. Türkiye’nin yakın geçmişi, özellikle de politik tarihimiz, “Bu kesin film
yapılmalı, hatta kaç sezonluk dizisi olur” dedirten, yaşanmışlıklardan geçilmiyor. Özellikle de darbe
dönemleri…
Bu kadar izahtan sonra asıl anlatmak istediğim meseleye geleyim. Evet, sinemada hayli geri kaldık
ama artık yerinde de saymıyoruz. Bugün size yakın zamanda çekilen üç filmden bahsedeceğim.
1. Elli Kelimelik Mektuplar
Demokrat Parti hükümetlerinde 10 yıl boyunca Ulaştırma ve iki kez Milli Eğitim Bakanı, Meclis Reis
Vekili, Devlet Bakanı ile Başbakan Yardımcılığı yapmış merhum Tevfik İleri, haliyle 27 Mayıs darbesiyle
Yassıada&#39;ya sürgün edilen isimler arasındaydı. ‘Elli Kelimelik Mektuplar’ filmi, 27 Mayıs sonrasında
Tevfik İleri ve ailesinin başına gelenleri konu ediniyor. Sürgünde aylarca kötü muameleye maruz kalan
Tevfik İleri, çektiği onca sıkıntıya ve hastalığına rağmen hayata tutunmaya çalışır. Elindeki tek imkân
ise Yassıada&#39;daki mahkûmlara yakınlarına yazmaları için müsaade edilen elli kelimeden fazla
olmayacak mektuplardır. Sadık Yalsızuçanlar&#39;ın ‘Vefa Apartmanı’ kitabından uyarlanan film, askeri
cuntanın 27 Mayıs sonrası ülke yönetimini ele alıp her şeyi kontrol altına almasını incelikle ele alıyor.
Şunu da not edeyim; araştırdım ve direkt 27 Mayıs’ı konu edinen tek film maalesef, TRT ortak yapımı
olan ‘Elli Kelimelik Mektuplar’ imiş.

ERSİN ÇELİK - Elde Var Üç Film: Darbeleri Unutmamak Için…

Sekiz yıl önce 15 Temmuz gecesi darbe teşebbüsü sırasında dönemin Başbakanı Binali
Yıldırım, CHP Genel Başkanı Kemal Bey’i telefonla arar.
Parti teşkilatlarına yönelik bildiri yayınlamasını, CHP’lilerin de sokağa çıkarak darbeye karşı
direnmelerini istemesini talep eder.
Kemal Bey tarihe geçen şu cevabı verir:
“Onların can güvenliğini kim sağlayacak?”
*
Kendisi programında olmadığı hâlde Ankara’dan uçakla İstanbul’a gelmiş…
Atatürk Havalimanı VİP salonu önündeki tankların -bazı telefon görüşmeleri neticesi- kenara
çekilerek yol açmasıyla, aralarından sıvışarak geçip gitmiş…
Bakırköy Belediye Başkanının konutunda beyaz gömleğini giymiş, kırmızı kravatını takmış,
terlikleri ayağına geçirmiş, televizyondan gelişmeleri takip etmeye başlamış.
Nereden biliyoruz?
Kamera kayıtlarından ve kendi yayınladığı fotoğraflardan.
Niçin o konuta gittiği sorulunca da otellerde yer bulamadığını söylemişti.
Hangi otele baktı, bilen yok.
O gece İstanbul otellerindeki doluluk oranı, kayıtlara bakınca hemen anlaşılır ama kimse
ilgilenmedi.
Zaten niye apar topar İstanbul’a geldiği de muammaydı.
*
Birkaç gün sonra darbeyi telin etmek için yapılan Yenikapı mitingine katıldı ama hemen
ardından ‘tiyatro’ demeye başladı.
CHP’li kitlenin çoğunluğu bu tavrı benimsedi.
Hâlbuki 15 Temmuz gecesi sokağa çıkanlar arasında her partiden insanlar vardı.
Onların hiçbiri, herhangi birinden can güvenliği garantisi istememişti.
Erzurum’da cepheye koşan Nene Hatun’un birkaç aylık bebeğini komşuya bırakıp gittiğini ve
“Bebeğim anasız büyüyebilir ama vatansız büyüyemez” dediğini herkes gayet iyi hatırlıyordu.
*
Hain kurşunlara ve bombalara hedef olarak şehit düşenlerin yakınları tarafından anlatılanlara
bakınca, hepsinin abdest alarak dışarı çıktığını görüyoruz.
O güne kadar görülmemiş ölçüde şiddetli bir darbe teşebbüsü söz konusu olsa da, her biri
abdest alarak evinden ayrılmış olsa da, onların o gece şehit olacaklarını düşündüklerini
söylemek zor.
“Gideyim, bir güzel şehit olayım” dememişlerdir en başta.

MEHMET ŞEKER - Özgür Bey Büyük Yanlış Içinde

27 yıllık Tek Parti iktidarı sonrası kesintisiz on yıl iktidarda kaldı. 1960 yılında darbeye maruz kalan ilk başbakandı. İdamı siyasette derin yaralar açtı. Doç. Süleyman Aşık ölüm yıldönümünde Adnan Menderes’i yazdı.

Adnan Menderes: Demokrasi mücadelesinden darağacına bir devlet adamının yolculuğu

Sosyal medyanın en güçlü haber mecrası Yeni Şafak.
Yeni Şafak Gazetesi olarak yayın hayatına başladığımız ilk günden itibaren ülkemizde demokrasinin tüm kurumları ile yerleşmesi, milli irade ve değerlerimizin hâkim olması için tüm gücümüzle çalıştık. Bu ülkenin geleceğinin derin sularda boğulup gitmemesi için çaba sarf ettik. Fırtınalı günlerde sığınılacak bir liman olduk. Bugüne kadar ülkemize yapmış olduğumuz katkıyı bundan sonra da okurlarımızın desteği ile sürdürmeye devam edeceğiz. Her gün Yeni Şafak’la yeni bir umut olacak.

Gündem veya önemli meseleler hakkında konunun uzmanlarınca kaleme alınmış makaleler Fikir Turu Podcast Kanalı'nda sizlerle

New tracks tagged #DARBE