Baharatçı ve aktar dükkânlarının doldurduğu kalabalık çarşılardan geçerek, İsfahân’ın ara sokaklarında yürüyoruz.
Nihayet önüne geldiğimiz küçük hazirenin kapısı kapalı. Kilidi açacak olan zatı telefonla arıyoruz. O gelinceye kadar,
rotamızı İsfahân’ın en ihtişamlı eserlerinden cuma camiine çeviriyoruz. Birkaç dakika sonra, kendimizi Selçuklu
mimarîsinin göz alıcı detaylarının hâlâ yıldız gibi parladığı devasa külliyenin içinde buluyoruz.
İsfahân Cuma Camii, ilk defa Abbâsî halifelerinden Mansûr döneminde –771 civarında– inşa edilen, sonraki
yüzyıllarda yapılan ilavelerle sürekli genişleyen muhteşem bir eser. Bugünkü görünümünü 1050’de İsfahân’ı fetheden
Büyük Selçuklular eliyle kazanan cami, İlhanlılardan Safevîlere, bölgeyi hâkimiyeti altına alan her medeniyet ve devletten
izler taşıyor. Caminin abidevî eyvanlarını, sütunlu yan galerilerini, Selçukluların muktedir veziri Nizâmülmük’e atfedilen
kubbeyi ve çevresini adımlarken, tarihe odaklanmamı engelleyen tek şey, ana avluya bakan eyvanlardan birine
yerleştirilen Humeynî ve Hamaney posterleri oldu. Tarihî bir esere yönelik bu hoyrat muamele, aynı zamanda İsfahân’ın
Selçuklu mazisine kastî bir tasallut gibi göründü gözüme.
Az sonra yeniden o hazirenin önündeyiz. Biz gelene kadar kapısı açılmış. Usulca içeri süzülüyoruz. Evet, iki-üç
basamak yüksekliğindeki merdivenlerin başında, süslü bir mermer taşın altında, bir devre damgasını vuran Hâce
Nizâmülmülk (1018-1092) yatıyor. Hemen arkasındaki bir başka taşın Melikşah’a ait olduğu rivayeti var. Hazire, son
derece sade, hatta adeta metruk. Bu da İran’ın mevcut ideolojisinin doğrudan bir yansıması. Siyasetnâme adlı eseriyle
çağların ötesinden bugüne hâlâ seslenmeyi sürdüren Nizâmülmülk’ün başucuna çöküyorum hemen. Kabrini ziyaret,
kendisini sanki canlıyken görmüşüm ve dizinin dibine oturmuşum gibi etkiliyor beni.
İsfahân’da Selçuklu atalarımızı böylece ziyaret ettikten sonra, şehrin simgesi durumundaki Nakş-ı Cihân (Dünyanın
Nakşı) Meydanı’na geçtik. Burası, Safevîlerin İran topraklarında bıraktığı en önemli izlerden bazılarını taşıyan, 160x560
metre boyutlarında devasa bir alan. Devletin başkentinin 1598’de Şah Abbâs tarafından Kazvîn’den İsfahân’a
taşınmasıyla, şehrin bugünkü silueti oluşmaya başlamış. Farklı noktalara inşa edilen Şah Camii, Şeyh Lütfullah Camii ve
Âlî Kapu meydanın odaklarını oluştururken, çarşılara çıkan kapılarla ve çift katlı hücrelerle mekân zenginleştirilmiş. Nakş-ı
Cihân’dan dışarı çıktığınızda ise sizi İsfahân’ın tarihî, kültürel ve tabiî güzellikleri karşılıyor. Meydan, şehirle öylesine
bütünleşmiş ki, karşınızda nefes alıp veren, canlı bir organizmanın olduğunu görüyorsunuz. İsfahân turistik bir şehir, ama
aynı zamanda kendi günlük rutinini de doğal bir şekilde yaşamaya devam ediyor.
İsfahân’ı adımlarken, kadim Selçuklu yurdunun baştan aşağı Şiîleştirilmesi sürecini düşündüm sürekli. Safevî-Osmanlı
mücadelesinin tesirleri vardı bunda şüphesiz, ancak son dönemde İran’ın mevcut yönetimi söz konusu politikayı bütün
faaliyetlerinin merkezine yerleştirmişti. Bir coğrafyanın tarihî karakterinin değiştirilmesi ve ona yeni bir kimliğin giydirilmesi
meselesi, bilhassa İsfahân’da derinden hissediliyor.

Tahah Kılınç - Nısf-ı Cihân

Sosyal medyanın en güçlü haber mecrası Yeni Şafak.
Yeni Şafak Gazetesi olarak yayın hayatına başladığımız ilk günden itibaren ülkemizde demokrasinin tüm kurumları ile yerleşmesi, milli irade ve değerlerimizin hâkim olması için tüm gücümüzle çalıştık. Bu ülkenin geleceğinin derin sularda boğulup gitmemesi için çaba sarf ettik. Fırtınalı günlerde sığınılacak bir liman olduk. Bugüne kadar ülkemize yapmış olduğumuz katkıyı bundan sonra da okurlarımızın desteği ile sürdürmeye devam edeceğiz. Her gün Yeni Şafak’la yeni bir umut olacak.

New tracks tagged #SENG